Nizomiddin Asomiddinoviç Xöjayev
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 290–291-b. — ziyouz.com
Xöjayev Nizomiddin Asomiddinoviç (1885 — Toşkent — 1942) — siyosat va jamoat arbobi. Boşlanğiç rustuzem maktabi (1900) va Örta Osiyo universitetining ijtimoiy fanlar ftida (1929) öqigan. 1901 y.da Toşkentdagi Ilin bosmaxonasida işçi bölib işlagan. «Turon» jamiyatida faol katnaşgan (1913—17). 1916 y.dan Örta Osiyoda kötarilgan qözgolonni kuvvatlab, xalkni podşo Rossiyasiga qarşi kuraşga da'vat etgan. Fevral inqilobi (1917)dan söng Toşkent Eski şahar hunarmandlar uyuşmasi rahbari, oziq-ovqat qömitasi a'zosi. Turkiston muxtoriyatini quvvatlab, Toşkentda ötkazilgan namoyişning taşkilotçilaridan biri (1917 y. dek.). Keyinçalik bolşeviklarga yaqinlaşib, partiya safiga kirgan (1918). Toşkent Eski şahar soveti Ijroiya qömitasi raisi, Eski şahar partiya komiteta kotibi (1918— 19). Fargona viloyati inqilobiy qömitasi raisi, Turkiston ASSR MIQ a'zosi (1919—20). Turkiston Kompartiyasi huzuridagi Musulmonlar byurosi işida qatnaşgan.
X. 1921—23 y.larda Butun Rossiya yoğoç sanoati viloyat bölimi va Turkiston Kompartiyasi Markaziy Nazorat komissiyasi raisi lavozimlarida işlagan. 1924 y. martda Xorazm Xalq Sovet Respublikasşg. mas'ul lavozimga jönatilgan. Keyinçalik Özbekiston SSR Davlat Plan komissiyasida prezidium a'zosi (1929—32; 1933 y.dan), Özbekiston tarixiy yodgorliklari va san'atini saqlaş komiteti raisi (1932—33). 1934 y.dagi «tozalaş» kompaniyasidan keyin ijtimoiy faoliyatdan çetlaştirilgan. Keyinçalik Qatağon qilingan va 1942 y.da otib taşlangan. Ulimidan söng oklangan. Toşkentdagi köçalardan biriga uning nomi qöyilgan.
Ld..Azizzoda L. Yangi hayot kuraşçilari. T., 1977; Turkestan v naçale XX veka: k istorii istokov natsionalnoy nezavisimosti, T. 2000; Rajabov Q., Haydarov M. Turkiston tarixi (1917— 1924), T., 2002.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХЎЖАЕВ Низомиддин Асомиддинович (1885 — Тошкент — 1942) — сиёсат ва жамоат арбоби. Бошланғич рустузем мактаби (1900) ва Ўрта Осиё университетининг ижтимоий фанлар фтида (1929) ўқиган. 1901 й.да Тошкентдаги Ильин босмахонасида ишчи бўлиб ишлаган. «Турон» жамиятида фаол катнашган (1913—17). 1916 й.дан Ўрта Осиёда кўтарилган қўзголонни кувватлаб, халкни подшо Россиясига қарши курашга даъват этган. Февраль инқилоби (1917)дан сўнг Тошкент Эски шаҳар ҳунармандлар уюшмаси раҳбари, озиқ-овқат қўмитаси аъзоси. Туркистон мухториятини қувватлаб, Тошкентда ўтказилган намойишнинг ташкилотчиларидан бири (1917 й. дек.). Кейинчалик большевикларга яқинлашиб, партия сафига кирган (1918). Тошкент Эски шаҳар совети Ижроия қўмитаси раиси, Эски шаҳар партия комитета котиби (1918— 19). Фаргона вилояти инқилобий қўмитаси раиси, Туркистон АССР МИҚ аъзоси (1919—20). Туркистон Компартияси ҳузуридаги Мусулмонлар бюроси ишида қатнашган.
X. 1921—23 й.ларда Бутун Россия ёғоч саноати вилоят бўлими ва Туркистон Компартияси Марказий Назорат комиссияси раиси лавозимларида ишлаган. 1924 й. мартда Хоразм Халқ Совет Республикасшг. масъул лавозимга жўнатилган. Кейинчалик Ўзбекистон ССР Давлат План комиссиясида президиум аъзоси (1929—32; 1933 й.дан), Ўзбекистон тарихий ёдгорликлари ва санъатини сақлаш комитети раиси (1932—33). 1934 й.даги «тозалаш» компаниясидан кейин ижтимоий фаолиятдан четлаштирилган. Кейинчалик Қатағон қилинган ва 1942 й.да отиб ташланган. Улимидан сўнг окланган. Тошкентдаги кўчалардан бирига унинг номи қўйилган.
Лд..Азиззода Л. Янги ҳаёт курашчилари. Т., 1977; Туркестан в начале XX века: к истории истоков национальной независимости, Т. 2000; Ражабов Қ., Ҳайдаров М. Туркистон тарихи (1917— 1924), Т., 2002.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.