Norveg tili
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 291–292-b. — ziyouz.com
Norveg tili — hind-yevropa tillari oilasidagi german tillari guruhining skandinav tillari şoxobçasiga mansub til. Norvegiyada, şuningdek, AQŞ va Kanadada tarqalgan; Norvegiya Qirolligining rasmiy tili. 5 mln. dan ortiqroq kişi sözlaşadi. N.t. lah-jalari ğarbiy va şarqiy guruhlarga bölinadi. N.t. tarixi 2 davrga: qad. N.t. (9-a.dan 1525 y.gaça) va yangi N.t. (1525 y.dan) davrlariga bölinadi.
1380 y.dan Norvegiya Daniyaga tobe bölib qolişi munosabati b-n bu hududda yozma dan (dat) tili keng tarqaladi va 16-a.da rasmiy til maqomini oladi. 19- a. boşlarida Norvegiyada 2 ta adabiy til vujudga keldi: riksmol (dan-norveg adabiy tili) va lans-mol (19-a. örtalarida norveg tilşunosi I. Osen tomonidan adabiy tilning qad. şaklidan sun'iy yaratilgan). 1929 y.da riksmol va lansmol rasmiy ravişda bukmol va nyunorsk (yangi norveg) atamalari b-n almaşti-rilgan. Har ikkala adabiy til bir qator fonetik jihatlari b-n özaro farqlanadi, ulardan bukmol nisbatan kengroq qöllanadi. Adabiy N. t.ning şakllanişi va takomillaşuvida 1907, 1917, 1938 ylarda imlo sohasida ötkazilgan islohotlarning alohida örni bor.
N.t. ning qad. yozuvi runik yozuv asosida bölgan, zamonaviy yozuvi esa lo-tin alifbosi asosida yaratilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
НОРВЕГ ТИЛИ — ҳинд-европа тиллари оиласидаги герман тиллари гуруҳининг скандинав тиллари шохобчасига мансуб тил. Норвегияда, шунингдек, АҚШ ва Канадада тарқалган; Норвегия Қироллигининг расмий тили. 5 млн. дан ортиқроқ киши сўзлашади. Н.т. лаҳ-жалари ғарбий ва шарқий гуруҳларга бўлинади. Н.т. тарихи 2 даврга: қад. Н.т. (9-а.дан 1525 й.гача) ва янги Н.т. (1525 й.дан) даврларига бўлинади.
1380 й.дан Норвегия Данияга тобе бўлиб қолиши муносабати б-н бу ҳудудда ёзма дан (дат) тили кенг тарқалади ва 16-а.да расмий тил мақомини олади. 19- а. бошларида Норвегияда 2 та адабий тил вужудга келди: риксмол (дан-норвег адабий тили) ва ланс-мол (19-а. ўрталарида норвег тилшуноси И. Осен томонидан адабий тилнинг қад. шаклидан сунъий яратилган). 1929 й.да риксмол ва лансмол расмий равишда букмол ва нюнорск (янги норвег) атамалари б-н алмашти-рилган. Ҳар иккала адабий тил бир қатор фонетик жиҳатлари б-н ўзаро фарқланади, улардан букмол нисбатан кенгроқ қўлланади. Адабий Н. т.нинг шаклланиши ва такомиллашувида 1907, 1917, 1938 йларда имло соҳасида ўтказилган ислоҳотларнинг алоҳида ўрни бор.
Н.т. нинг қад. ёзуви руник ёзув асосида бўлган, замонавий ёзуви эса ло-тин алифбоси асосида яратилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.