Oğirlik

Oğirlik OĞIRLIK, vazn — Yer tortiş kuçi maydonida tinç turgan jismning uning erkin tuşişiga tösqinlik qiladigan gorizontal tayanç (yoki osma) ga ta'sir kuçi. Nyutonning ikkinçi qonuniga köra (q. Nyutonning mexanika qonunlari), jismning vazni P=m(g — a) =F(h — a/g), bunda: t — jism massasi, g— erkin tuşiş tezlanişi, a — taşqi kuçlar ta'sirida jism erişgan tezlanişi, Ğ — tortişiş kuçi va Yerning sutkalik aylanişi tu-fayli hosil böluvçi kuçning geometrik yiğindisidan iborat oğirlik kuçi, a =0 bölganda vazn oğirlik kuçiga teng, g=a bölganda vazn nolga teng böladi, ya'ni vaznsizlik holati yuzaga keladi. Vazn — özgaruvçan kattalik, u joyning geografik kengligiga boglik (qutbda u ekvatordagiga Karaganda kattaroq qiymatga ega böladi). Jismning ekvatordagi vazni qutbdagi vazniga qaraganda 1/288 marta kiçik.

Vazn va massa har xil fizik kattalik. Vazn jism xarakteristikasi böla olmaydi. Jismning xarakteristikasi — bu uning massasidir. Xalqaro birliklar tizimi SI da vazn oğirlik kuç birligi nyuton (N)da, massa — massa birligi kilogramm (kg) da ölçanadi.