Ornitoz
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 223–224-b. — ziyouz.com
Ornitoz (yun. ornis, ornithos — quş), psittakoz — odam va parrandalarda uçraydigan yuqumli kasallik, vi-russimon qözğatuvçilar — Chlamidia psittaci xlamidiyalari qözğatadi. O. isit-ma xamda interstitsial pnevmoniya tar-zida ötadi. Kasal parrandalar (töti, kaptar, ördak, ğoz, çumçuq, tovuq va b.)dan odam va çorva mollariga yukadi. O. kaptar köp boqiladigan joylarda ayniqsa keng tarqalgan. O. ötkir va surunkali böladi. Kasallik 8—9 kun davom etadi, odatda, 30%ça parranda nobud böladi.
Kasallik parrandaçilik xöjaliklari, hayvonot boğlari va parranda ma-gazinlarida işlaydigan kişilarga yuqişi mumkin. Kasallik odamlarda tösatdan boşlanadi. Bemorningdarmoni quriydi, boşi oğriydi, uyqusizlik röy beradi, harorati kötariladi, 18—20 kun isitmalaydi.
Oldini oliş: veterinariya-sanitariya tadbirlari; kasallangan parrandalarni söyiş; şaxsiy gigiyena qoidalariga, parrandaçilik xöjaliklarida sanitariya rejimiga rioya qiliş.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОРНИТОЗ (юн. ornis, ornithos — қуш), пситтакоз — одам ва паррандаларда учрайдиган юқумли касаллик, ви-руссимон қўзғатувчилар — Chlamidia psittaci хламидиялари қўзғатади. О. исит-ма хамда интерстициал пневмония тар-зида ўтади. Касал паррандалар (тўти, каптар, ўрдак, ғоз, чумчуқ, товуқ ва б.)дан одам ва чорва молларига юкади. О. каптар кўп боқиладиган жойларда айниқса кенг тарқалган. О. ўткир ва сурункали бўлади. Касаллик 8—9 кун давом этади, одатда, 30%ча парранда нобуд бўлади.
Касаллик паррандачилик хўжаликлари, ҳайвонот боғлари ва парранда ма-газинларида ишлайдиган кишиларга юқиши мумкин. Касаллик одамларда тўсатдан бошланади. Беморнингдармони қурийди, боши оғрийди, уйқусизлик рўй беради, ҳарорати кўтарилади, 18—20 кун иситмалайди.
Олдини олиш: ветеринария-санитария тадбирлари; касалланган паррандаларни сўйиш; шахсий гигиена қоидаларига, паррандачилик хўжаликларида санитария режимига риоя қилиш.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.