Örta toğ jinslari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 172-b. — ziyouz.com
Örta toğ jinslari — tarkibida 56—65% kremnezyom bölgan, nordon va asosli toğ jinslari örtasidagi magmatik toğ jinslari. Ö.t.j.ga asosan, tarkibida ozroq temir magnezialli minerallar (piroksen, şoh aldamçisi, ba'zan biotit) bölgan dala şpatlari kiradi; dala şpatlari orasida örta plagioklazlar (oligoklaz, andezit) muhimdir. Ö.t.j. orasida moddiy tarkibi böyiça natriyli (dioritlar, andezitlar va porfiritlar) va kaliyli (siyenitlar va traxitlar) qatorlari farqlanadi. Ö.t.j., asosan, effuziv jinslar orasida tarqalgan, ularda andezit va porfiritlar traxit va porfiritlardan köra köproq, intruziv jinslar (diorit, siyenit) nisbatan kamroq tarqalgan böladi. Kvarsli dioritlar tarkibida kvars 20% gaça, diorit va siyenitlarda 5% gaça uçraydi (q. Magmatik toğ jinslari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎРТА ТОҒ ЖИНСЛАРИ — таркибида 56—65% кремнезём бўлган, нордон ва асосли тоғ жинслари ўртасидаги магматик тоғ жинслари. Ў.т.ж.га асосан, таркибида озроқ темир магнезиалли минераллар (пироксен, шоҳ алдамчиси, баъзан биотит) бўлган дала шпатлари киради; дала шпатлари орасида ўрта плагиоклазлар (олигоклаз, андезит) муҳимдир. Ў.т.ж. орасида моддий таркиби бўйича натрийли (диоритлар, андезитлар ва порфиритлар) ва калийли (сиенитлар ва трахитлар) қаторлари фарқланади. Ў.т.ж., асосан, эффузив жинслар орасида тарқалган, уларда андезит ва порфиритлар трахит ва порфиритлардан кўра кўпроқ, интрузив жинслар (диорит, сиенит) нисбатан камроқ тарқалган бўлади. Кварцли диоритлар таркибида кварц 20% гача, диорит ва сиенитларда 5% гача учрайди (қ. Магматик тоғ жинслари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.