Oslo

Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 250-b. — ziyouz.com

Oslo (1624—1924 y.larda Kristia-niya) — Norvegiya poytaxti. Osloford sohilida, 300—400 m balandlikda. Iqlimi mö'tadil. Yanv.ning örtaça t-rasi —5° gaça, iyulniki 16°. Yillik yoğin 677 mm. Aholisi 507,4 ming kişi (2000). Şaharga 1048 y.da asos solingan. 13-a. oxiri — 1380 y.larda Norvegiya qirollarining qarorgohi. 1572 y.dan Daniyaga karaşli Norvegiyaning ma'muriy markazi. 1624 y.gi yonğindan keyin şahar eski örnidan nariroqda qayta qurilgan va Kristianiya deb nomlangan. 1924 y.dan O. deb atala boşladi. 1814 y.dan mamlakat poytaxti. 1940 y. 9 apr.dan 1945 y. 8 maygaça şaharni nemis faşistlari qöşini okkupatsiya qilib turgan.

O. — Norvegiyaning eng katta iqtisodiy va madaniy markazi, yirik dengiz porti. Port orqali mamlakat taşqi savdo yuklarining 1/3 qismi ötadi. T.y. tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. O. va uning atrofidagi korxonalar Norvegiyada işlab çiqarilayotgan sanoat mahsulotining 25%ni beradi. Maşinasozlik va metallsozlik sanoati tarmoqlari rivojlangan. Energetika va kema ta'mirlaş, elektrotexnika va radioelektronika, metallurgiya, yoğoçsozlik, töqimaçilik, poligrafiya, oziq-ovqat va b. sanoat korxonalari bor.

Me'moriy yodgorliklardan Qirol saroyi, sobor, Milliy teatr va un-t binolari, ratuşa va b. saqlangan. Metropoliten qurilgan. Şaharda boğ köp. Un-t (1811), konservatoriya, drama va opera teatrlari, Norvegiya FA, muzeylar, Milliy galereya bor. Bogdyo ya.o.dagi muzeyda F. Nansen va R. Amundsenlarning «Fram» kemasi, T. Xeyerdalning «Kon-Tiki» soli saklanmoqda. O. çanği sporti markazlaridan. 1952 y.da şaharda 6-qişki Olimpiada bölib ötgan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ОСЛО (1624—1924 й.ларда Кристиа-ния) — Норвегия пойтахти. Ослофьорд соҳилида, 300—400 м баландликда. Иқлими мўътадил. Янв.нинг ўртача т-раси —5° гача, июлники 16°. Йиллик ёғин 677 мм. Аҳолиси 507,4 минг киши (2000). Шаҳарга 1048 й.да асос солинган. 13-а. охири — 1380 й.ларда Норвегия қиролларининг қароргоҳи. 1572 й.дан Данияга карашли Норвегиянинг маъмурий маркази. 1624 й.ги ёнғиндан кейин шаҳар эски ўрнидан нарироқда қайта қурилган ва Кристиания деб номланган. 1924 й.дан О. деб атала бошлади. 1814 й.дан мамлакат пойтахти. 1940 й. 9 апр.дан 1945 й. 8 майгача шаҳарни немис фашистлари қўшини оккупация қилиб турган.

О. — Норвегиянинг энг катта иқтисодий ва маданий маркази, йирик денгиз порти. Порт орқали мамлакат ташқи савдо юкларининг 1/3 қисми ўтади. Т.й. тугуни. Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. О. ва унинг атрофидаги корхоналар Норвегияда ишлаб чиқарилаётган саноат маҳсулотининг 25%ни беради. Машинасозлик ва металлсозлик саноати тармоқлари ривожланган. Энергетика ва кема таъмирлаш, электротехника ва радиоэлектроника, металлургия, ёғочсозлик, тўқимачилик, полиграфия, озиқ-овқат ва б. саноат корхоналари бор.

Меъморий ёдгорликлардан Қирол саройи, собор, Миллий театр ва ун-т бинолари, ратуша ва б. сақланган. Метрополитен қурилган. Шаҳарда боғ кўп. Ун-т (1811), консерватория, драма ва опера театрлари, Норвегия ФА, музейлар, Миллий галерея бор. Богдё я.о.даги музейда Ф. Нансен ва Р. Амундсенларнинг «Фрам» кемаси, Т. Хейердалнинг «Кон-Тики» соли сакланмоқда. О. чанғи спорти марказларидан. 1952 й.да шаҳарда 6-қишки Олимпиада бўлиб ўтган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.