Öta asosli toğ jinslari
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 201-b. — ziyouz.com
Öta asosli toğ jinslari ÖTA ASOSLI TOĞ JINSLARI, ultrabazitlar, giperbazitlar — tarkibida dala şpati bölmagan, kremnezyom kam, magniy va temir köp bölgan magmatik toğ jinslari. Ö.a.t.j.da olivin va piroksenlar asosiy jins hosil qiluvçi minerallardir. Bu jinslar yuqori mantiyadan çiqib kelayotgan magmaning kristallanişi natijasida hosil böladi. Ö.a.t.j.ning qattiq holatdagi jismlari Yer pöstining çuqur gorizontlaridan siqib çiqarilişi mumkin. Metamorfizm ta'sirida ular serpentinit, amfibolit va slanetslarga aylanadi. Ö.a.t.j. ofiolitli mintaqalarni (q. Ofiolitlar) taşkil qiladi hamda okean tipidagi Yer pöstining tarkibiga kiradi. Ö.a.t.j. Ural, Kola ya.o., Sibir, Ukraina, Kavkaz va Qozoğistonda tarqalgan. Ular bilan nikel, kobalt, xromit, platina rudalari, talk, magnezit va asbest konlari boğliq.
Q.: Ofiolitlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТА АСОСЛИ ТОҒ ЖИНСЛАРИ, ультрабазитлар, гипербазитлар — таркибида дала шпати бўлмаган, кремнезём кам, магний ва темир кўп бўлган магматик тоғ жинслари. Ў.а.т.ж.да оливин ва пироксенлар асосий жинс ҳосил қилувчи минераллардир. Бу жинслар юқори мантиядан чиқиб келаётган магманинг кристалланиши натижасида ҳосил бўлади. Ў.а.т.ж.нинг қаттиқ ҳолатдаги жисмлари Ер пўстининг чуқур горизонтларидан сиқиб чиқарилиши мумкин. Метаморфизм таъсирида улар серпентинит, амфиболит ва сланецларга айланади. Ў.а.т.ж. офиолитли минтақаларни (қ. Офиолитлар) ташкил қилади ҳамда океан типидаги Ер пўстининг таркибига киради. Ў.а.т.ж. Урал, Кола я.о., Сибирь, Украина, Кавказ ва Қозоғистонда тарқалган. Улар билан никель, кобальт, хромит, платина рудалари, тальк, магнезит ва асбест конлари боғлиқ.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.