Öta Galaktika
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 201–202-b. — ziyouz.com
Öta Galaktika ÖTA GALAKTIKA, galaktikalar öta sistemasi — galaktikalarning ulkan (gigant) töplami. Bir neça önlab guruhlarni va bir neça yuz yoki minglab tödalarni taşkil etadi. Galaktika guruhlar va tödalar, öz navbatida, öta töda yoki Ö.g. hosil qilişi mumkin. Ö.g. osmon gumbazining galaktik ekvatorni deyarli töğri burçak ostida kesuvçi katta doirasi oldida yorqin galaktikalar töplanişi hodisasidan kuzatiladi. Bu doira atrofida osmon sirtining 10% ini taşkil qiluvçi 12° qalinlikdagi sohada 12yulduz kattaligidan yorqin bölgan barça galaktikalarning taxm. 2/3 qismi joylaşadi. Zaifroq galaktikalarga ötgan sari ularning doira oldidagi töplanişi susayadi. Töplam (konsentratsiya) doirasi orqali ötuvçi tekislikni öta sistemaning simmetriya tekisligi deyiş mumkin.
Bizning Galaktika ham Ö.g.lardan biridir. Uning markazi Sunbula yulduzlar turkumida bölib, diametri = 30 — 40 megaparsek (q. Parsek). Bu Ö.g. sohasi galaktika ziçligi katta bölgan «simmetriya» tekisligiga ega (xuddi Somon yö/ şdek). Mahalliy galaktikalar guruhi bizning Galaktika bilan birgalikda Ö.g.ning çetki qismida joylaşgan (yana q. Galaktika, Galaktikalar).
Q.: Galaktika, Galaktikalar, Parsek
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЎТА ГАЛАКТИКА, галактикалар ўта системаси — галактикаларнинг улкан (гигант) тўплами. Бир неча ўнлаб гуруҳларни ва бир неча юз ёки минглаб тўдаларни ташкил этади. Галактика гуруҳлар ва тўдалар, ўз навбатида, ўта тўда ёки Ў.г. ҳосил қилиши мумкин. Ў.г. осмон гумбазининг галактик экваторни деярли тўғри бурчак остида кесувчи катта доираси олдида ёрқин галактикалар тўпланиши ҳодисасидан кузатилади. Бу доира атрофида осмон сиртининг 10% ини ташкил қилувчи 12° қалинликдаги соҳада 12юлдуз катталигидан ёрқин бўлган барча галактикаларнинг тахм. 2/3 қисми жойлашади. Заифроқ галактикаларга ўтган сари уларнинг доира олдидаги тўпланиши сусаяди. Тўплам (концентрация) доираси орқали ўтувчи текисликни ўта системанинг симметрия текислиги дейиш мумкин.
Бизнинг Галактика ҳам Ў.г.лардан биридир. Унинг маркази Сунбула юлдузлар туркумида бўлиб, диаметри = 30 — 40 мегапарсек (қ. Парсек). Бу Ў.г. соҳаси галактика зичлиги катта бўлган «симметрия» текислигига эга (худди Сомон йў/ шдек). Маҳаллий галактикалар гуруҳи бизнинг Галактика билан биргаликда Ў.г.нинг четки қисмида жойлашган (яна қ. Галактика, Галактикалар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.