Ov itlari
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 17–18-b. — ziyouz.com
Ov itlari — ovçilikda foydalanadigan maxsus it zotlari guruhi. Yer şarida 100 dan ortiq O.i. zoti bor. Qimmatbaho möynali hayvonlar (olmaxon, suvsar, sobol), asosan, O.i. yordamida ovlanadi. O.i. zoti bir neça guruhga bölinadi: laykalar — örmonli joylarda möynali va tuyokli hayvonlar (yovvoyi çöçqa, los, buğu), şuningdek, örmon, örmondaşt zonalaridagi yovvoyi, suvda suzuvçi par-randalarni ovlaşda foydalaniladi. Laykalar ovlangan hayvon yoki parrandalarni qidirib topib, ovçi kelgu-niça uşlab turadi. Tez yugurar tozilar — örmon, örmondaşt zo-nalarida quyon, tulki, böri, çiyaböri, silovsin va tuyokli hayvonlarni ovlaşda foydalaniladi. Ular, ovçi öljasini otmagunça, vovullab hayvon izidan boraveradi. Tozilar — quyon, tulki, örmondaşt, daşt va yarim çöl r-nlarida mayda tuyoqli hayvonlarni ovlaşda foydalaniladi. Tozilar katta, öziga xos tana tuzilişiga ega, kuçli it, közi ötkir, tez yugurişga moslaşgan (20 m/sek gaça yugura oladi). Ular hayvonlarni quvib uşlab oladi (yoki böğadi). U ya itlari (taksa, teryerlar, foksteryerlar) — inlaridagi tulki, börsiq, yenotsimon itlarni ovlaş uçun foydalaniladi; ular inlaridagi hayvonlarni ovçi oldiga haydab çiqaradi yoki inida holsizlantiradi. Iskovuçlar (setter, poynterlar va b.) — botqoq, örmon, daşt va suvda suzuvçi parrandalarni hidlab topib pisib yotgan joyini ovçiga bil-diradi. Ovçining imosi b-n parrandani çöçitib, otişga qulay qilib beradi. Spaniyellar yerda pisib yotgan parrandalarni çöçitib, uçiradi. Otilgan parrandalarni topib, ovçiga olib keladi. (yana q. It, Itçilik).
Ad.: Posobiye po sobakovodstvu, 2 izd., M., 1973.
Q.: Itçilik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ОВ ИТЛАРИ — овчиликда фойдаланадиган махсус ит зотлари гуруҳи. Ер шарида 100 дан ортиқ О.и. зоти бор. Қимматбаҳо мўйнали ҳайвонлар (олмахон, сувсар, соболь), асосан, О.и. ёрдамида овланади. О.и. зоти бир неча гуруҳга бўлинади: лайкалар — ўрмонли жойларда мўйнали ва туёкли ҳайвонлар (ёввойи чўчқа, лось, буғу), шунингдек, ўрмон, ўрмондашт зоналаридаги ёввойи, сувда сузувчи пар-рандаларни овлашда фойдаланилади. Лайкалар овланган ҳайвон ёки паррандаларни қидириб топиб, овчи келгу-нича ушлаб туради. Тез югурар тозилар — ўрмон, ўрмондашт зо-наларида қуён, тулки, бўри, чиябўри, силовсин ва туёкли ҳайвонларни овлашда фойдаланилади. Улар, овчи ўлжасини отмагунча, вовуллаб ҳайвон изидан бораверади. Тозилар — қуён, тулки, ўрмондашт, дашт ва ярим чўл р-нларида майда туёқли ҳайвонларни овлашда фойдаланилади. Тозилар катта, ўзига хос тана тузилишига эга, кучли ит, кўзи ўткир, тез югуришга мослашган (20 м/сек гача югура олади). Улар ҳайвонларни қувиб ушлаб олади (ёки бўғади). У я итлари (такса, терьерлар, фокстерьерлар) — инларидаги тулки, бўрсиқ, енотсимон итларни овлаш учун фойдаланилади; улар инларидаги ҳайвонларни овчи олдига ҳайдаб чиқаради ёки инида ҳолсизлантиради. Исковучлар (сеттер, пойнтерлар ва б.) — ботқоқ, ўрмон, дашт ва сувда сузувчи паррандаларни ҳидлаб топиб писиб ётган жойини овчига бил-диради. Овчининг имоси б-н паррандани чўчитиб, отишга қулай қилиб беради. Спаниеллар ерда писиб ётган паррандаларни чўчитиб, учиради. Отилган паррандаларни топиб, овчига олиб келади. (яна қ. Ит, Итчилик).
Ад.: Пособие по собаководству, 2 изд., М., 1973.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.