Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Pablo Pikasso

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 209–210-b. — ziyouz.com

    Pikasso Pablo PIKASSO (Picasso) Pablo (asli Ruis-i-Pikasso) (1881.25.10, Malaga, Ispaniya — 1973.8.4, Mujen, Fransiya) — fransuz rassomi, jamoat arbobi; kelib çiqişi ispan. Dastlabki ta'limni otasi X.Ruisdan olgan; nafis san'at maktabida (1894—95), Barselona (1895 y.dan) va Madrid (1897—98) da öqigan. 1904 y.dan deyarli Parijda muqim yaşagan. Yirik asarlarining ilk namunalari 1900 y.larga töğri keladi («Keksa gado öğil bola b-n», 1903; «Şar ustidagi qiz», 1905 va b.). P.ning serqirra ijodi 20-a. san'a-tidagi qaramaqarşiliklarni özida aks ettirgan, tasviriy san'atning köp sohalari (rangtasvir, haykaltaroşlik, grafika va b.) rivojiga kuçli ta'sir körsatgan, zamonaviy san'atdagi inqirozlar hamda ziddiyatlarni uygunlikda tasvirlagan. 1907 y.larda buyumlarni handasiy şakllarga ajra-tib tekis yuzada uzilgan va hajmli bölaklardan tasviriy san'at asarlari yaratib kubizmta asos soldi. Bu davrda yaratilgan ayrim asarlari (mas, «Yel-pigiçli xonim», 1909 va b.) nafis bezagi va jöşqin ohangdorligi b-n ajralib turadi. 1910-y.lar örtalaridan neoklassika an'analari, 1925 y.dan syurrealizm, 1929 y.dan abstrakt san'at ta'sirida bölgan.

    30-y.lar 2yarmidan P.ning ijtimoiy mavqei közga taşlanadi. Qarşilik körsatiş xarakati (Ispaniya, 1936—39; Fransiya, 1939—45)ning faol arbobiga aylanadi, faşizmning mohiyatini foş etuvçi asarlar yaratdi: «General Frankoning orzu va yolğonlari» turkum asarlari (akvatinta, 1937); P.ning jöşqin usuli eng yuqori çöqqisiga yetgan «Gernika» pannosi (1937, Zamonaviy san'at muzeyi, Nyu-Yorkda) va b. 1940-y.lar 2yarmidan P. ijodi rang-barang: dastgoxli rangtasvir, haykal-taroşlik, kulollik, ayniqsa, grafikada turkum asarlar yaratdi («Inson komediyasi» turkumi, 1953— 54 va b.). P.ning ilğor insonparvarlik karaşlari uning asarlarida («Tinçlik ka-butari», tuş, 1947; «Tinçlik» va «Uruş» namoyonlari, 1952, Vallorisdagi «Tinçlik ibodatxonasi» kapella-sida va b.) öz ifodasini topdi. P. ijodi 20-a. ijodkorlariga kuçli ta'sir körsatgan. P. Xalqaro tinçlik muko-foti (1950) va b. mukofotlar laureati.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    ПИКАССО (Picasso) Пабло (асли Руис-и-Пикассо) (1881.25.10, Малага, Испания — 1973.8.4, Мужен, Франция) — француз рассоми, жамоат арбоби; келиб чиқиши испан. Дастлабки таълимни отаси Х.Руисдан олган; нафис санъат мактабида (1894—95), Барселона (1895 й.дан) ва Мадрид (1897—98) да ўқиган. 1904 й.дан деярли Парижда муқим яшаган. Йирик асарларининг илк намуналари 1900 й.ларга тўғри келади («Кекса гадо ўғил бола б-н», 1903; «Шар устидаги қиз», 1905 ва б.). П.нинг серқирра ижоди 20-а. санъа-тидаги қарамақаршиликларни ўзида акс эттирган, тасвирий санъатнинг кўп соҳалари (рангтасвир, ҳайкалтарошлик, графика ва б.) ривожига кучли таъсир кўрсатган, замонавий санъатдаги инқирозлар ҳамда зиддиятларни уйгунликда тасвирлаган. 1907 й.ларда буюмларни ҳандасий шаклларга ажра-тиб текис юзада узилган ва ҳажмли бўлаклардан тасвирий санъат асарлари яратиб кубизмта асос солди. Бу даврда яратилган айрим асарлари (мас, «Ел-пигичли хоним», 1909 ва б.) нафис безаги ва жўшқин оҳангдорлиги б-н ажралиб туради. 1910-й.лар ўрталаридан неоклассика анъаналари, 1925 й.дан сюрреализм, 1929 й.дан абстракт санъат таъсирида бўлган.

    30-й.лар 2ярмидан П.нинг ижтимоий мавқеи кўзга ташланади. Қаршилик кўрсатиш харакати (Испания, 1936—39; Франция, 1939—45)нинг фаол арбобига айланади, фашизмнинг моҳиятини фош этувчи асарлар яратди: «Генерал Франконинг орзу ва ёлғонлари» туркум асарлари (акватинта, 1937); П.нинг жўшқин усули энг юқори чўққисига етган «Герника» панноси (1937, Замонавий санъат музейи, Нью-Йоркда) ва б. 1940-й.лар 2ярмидан П. ижоди ранг-баранг: дастгохли рангтасвир, ҳайкал-тарошлик, кулоллик, айниқса, графикада туркум асарлар яратди («Инсон комедияси» туркуми, 1953— 54 ва б.). П.нинг илғор инсонпарварлик карашлари унинг асарларида («Тинчлик ка-бутари», тушь, 1947; «Тинчлик» ва «Уруш» намоёнлари, 1952, Валлорисдаги «Тинчлик ибодатхонаси» капелла-сида ва б.) ўз ифодасини топди. П. ижоди 20-а. ижодкорларига кучли таъсир кўрсатган. П. Халқаро тинчлик муко-фоти (1950) ва б. мукофотлар лауреати.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.