Pablo Pikasso

Pablo Pikasso (asl ismi Pablo Ruis-i-Pikasso; 1881-yil 25-oktabr, Malaga, Ispaniya — 1973-yil 8-aprel, Mujen, Fransiya) — ispan kelib çiqişli fransuz rassomi, haykaltaroş, grafik va kulol, 20-asr tasviriy san'atining eng nufuzli siymolaridan biri. Rusça Vikipediyaga köra, u Jorj Brak va Xuan Gris bilan birga kubizmga asos solgan; Nyu-Yorkdagi Zamonaviy san'at muzeyi baholaşiça, Pikasso 20 mingga yaqin asar yaratgan.1

Rusça Vikipediyaga köra, Pikasso Andalusiyadagi Malaga şahrida rassom va rasm öqituvçisi Xose Ruis Blasko oilasida tuğilgan. Ispan an'anasiga köra, u otasi va onasining familiyalarini olgan, şuhrat qozongan Pikasso familiyasi esa onasiniki. ÖzME'ga köra, dastlabki saboqni otasidan olgan, 1894–1895-yillarda nafis san'at maktabida, söng Barselona va 1897–1898-yillarda Madridda öqigan. 1904-yildan deyarli doimiy ravişda Parijda yaşagan.

Rusça Vikipediyaga köra, 1902-yildan rassom ijodida «havorang davr» boşlangan: kartinalarda kök rang tuslari ustunlik qilgan, qarilik, qaşşoqlik va ğam-alam mavzulari yetakçi bölgan. ÖzME bu davr asari sifatida «Keksa gado va öğil bola» (1903) kartinasini tilga oladi. 1904-yilda Parijning Monmartr mahallasiga köçgaç, «puşti davr» boşlangan: sirk artistlari, akrobatlar va masxarabozlar obrazlari paydo bölgan. Ikki davr oraliğidagi asar — «Şar ustidagi qiz» (1905) Moskvadagi Tasviriy san'at muzeyida saqlanadi.

Rusça Vikipediyaga köra, Pikasso rang bilan tajribalardan şaklni tahlil qilişga ötgan; Sezann ijodi va Afrika haykaltaroşligi ta'sirida yaratilgan «Avinyonlik qizlar» (1907) yangi yönalişning boşlanişi bölgan. ÖzME'ga köra, u buyumlarni geometrik şakllarga ajratib, tekislikda ularni bir-biriga ulangan qirralar orqali tasvirlaş usulini işlab çiqqan va kubizmga asos solgan; «Yelpiğiçli ayol» (1909) kabi asarlar şu davrga mansub. 1910-yillarning örtalaridan rassom neoklassik an'analarga, 1925-yildan syurrealizmga, 1929-yildan abstrakt san'atga yaqinlaşgan. Rusça Vikipediyaga köra, bu yillarda u balerina Olga Xoxlovaga uylangan.

ÖzME'ga köra, 1930-yillarning ikkinçi yarmida Pikasso Ispaniyadagi fuqarolar uruşi (1936–1939) va Fransiyadagi qarşilik harakati (1939–1945) bilan boğliq ijtimoiy faoliyatga qöşilgan. U general Frankoga qarşi qaratilgan «Frankoning orzu va yolğonlari» (1937) gravyuralar turkumini hamda ÖzME rassomning jöşqin uslubi eng yuqori nuqtaga yetgan asar deb baholaydigan «Gernika» (1937) pannosini yaratgan.

1940-yillarning ikkinçi yarmidan rassom molbert rangtasviri, haykaltaroşlik, kulolçilik va ayniqsa grafika bilan şuğullangan, «Inson komediyasi» (1953–1954) turkumini işlagan. Tinçlik mavzusi uning ijodida alohida örin tutgan: tuşda çizilgan «Tinçlik kabutari» (1947) va Vallorisdagi kapella uçun yaratilgan «Uruş» va «Tinçlik» panolari (1952) şular jumlasidan. ÖzME'ga köra, Pikasso 1950-yilda Xalqaro tinçlik mukofotiga sazovor bölgan. Uning serqirra ijodi 20-asrning köplab ijodkorlariga kuçli ta'sir körsatgan.