Paçkamar suv ombori
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 138–139-b. — ziyouz.com
Paçkamar suv ombori - Qaşqadaryoning kam suvli çap irmoği — Ğuzor daryosida barpo etilgan yirik gidrotexnika inşooti. Ğuzor tumani markazidan 15 km yuqorida joylaşgan. Kattaöra va Kiçiköra daryolaridan töldiriladi. Quriliş işlari 1964 y.da boşlanib, 1967 y.da foydalanişga topşirilgan, 1968 y. töliq qurib bitkazilgan. Omborning suv yuzasi uz. 3,9 km, kengligi 1,8 km. Suv yuzasi mayd. 12,8 km2, eng katta (maksimal) çuq. 51m, örtaça çuq. 30 m. Suv ombori daryoning mavsumiy va qisman köp yillik suv rejimini tartibga soladi. Töğonning ustki uz. 593 m, bal. 68 m. Suv omborining öng qirğoğida uz. 198 m va maksimal bal. 12 m bölgan kötarma damba qurilgan. Omborning öng sohilida suv sarfi 30 m3/s bölgan suv çiqargiç qurilgan. Suv çiqargiçning quyi qismiga 2 ta konussimon rostlagiç örnatilgan. Töğonning çap tomo-nida suv sarfi 260 m3/s (favqulodda toşqinlarda suv sarfi 480 m3/s) bölgan suv taşlagiç — Çap sohil kanali oçiq holda qurilgan.
Suv omborining qurilişi Ğuzor tumanining suv ta'minotini yaxşilaşda va uning iktisodiyotida muhim rol öynay-di, ekin maydonlarini 15 ming gektarga oşiriş imkonini berdi. P.s.oda baliqçilik xöjaligi taşkil etilgan. PAŞMAK — şirinlik turi. Örta Osiyoda qadimdan maşhur. P. uçun şa-kar, sirka essensiyasi, oliy nav buğ-doy uni va qöy yoği işlatiladi. Tayyorlaş usuli: qozonga şakar va suv soli-nadi (suv mikdori şakar mikdoriga nisbatan 30—40% kam). Qozon töxtov-siz qaynatiladi. Qaynatiş (sirka essensiyasi qöşilib) namlik 1,5 —1,7% qolguniga qadar davom ettiriladi, söngra qöy yoği qöşiladi. Tayyor qan-dolat massasini unga belab, qöl bilan tola-tola bölgunça çözib işlov beriladi. Tolalar töpga yiğilib, max-sus ölçovda kesiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЧКАМАР СУВ ОМБОРИ - Қашқадарёнинг кам сувли чап ирмоғи — Ғузор дарёсида барпо этилган йирик гидротехника иншооти. Ғузор тумани марказидан 15 км юқорида жойлашган. Каттаўра ва Кичикўра дарёларидан тўлдирилади. Қурилиш ишлари 1964 й.да бошланиб, 1967 й.да фойдаланишга топширилган, 1968 й. тўлиқ қуриб битказилган. Омборнинг сув юзаси уз. 3,9 км, кенглиги 1,8 км. Сув юзаси майд. 12,8 км2, энг катта (максимал) чуқ. 51м, ўртача чуқ. 30 м. Сув омбори дарёнинг мавсумий ва қисман кўп йиллик сув режимини тартибга солади. Тўғоннинг устки уз. 593 м, бал. 68 м. Сув омборининг ўнг қирғоғида уз. 198 м ва максимал бал. 12 м бўлган кўтарма дамба қурилган. Омборнинг ўнг соҳилида сув сарфи 30 м3/с бўлган сув чиқаргич қурилган. Сув чиқаргичнинг қуйи қисмига 2 та конуссимон ростлагич ўрнатилган. Тўғоннинг чап томо-нида сув сарфи 260 м3/с (фавқулодда тошқинларда сув сарфи 480 м3/с) бўлган сув ташлагич — Чап соҳил канали очиқ ҳолда қурилган.
Сув омборининг қурилиши Ғузор туманининг сув таъминотини яхшилашда ва унинг иктисодиётида муҳим роль ўйнай-ди, экин майдонларини 15 минг гектарга ошириш имконини берди. П.с.ода балиқчилик хўжалиги ташкил этилган. ПАШМАК — ширинлик тури. Ўрта Осиёда қадимдан машҳур. П. учун ша-кар, сирка эссенцияси, олий нав буғ-дой уни ва қўй ёғи ишлатилади. Тайёрлаш усули: қозонга шакар ва сув соли-нади (сув микдори шакар микдорига нисбатан 30—40% кам). Қозон тўхтов-сиз қайнатилади. Қайнатиш (сирка эссенцияси қўшилиб) намлик 1,5 —1,7% қолгунига қадар давом эттирилади, сўнгра қўй ёғи қўшилади. Тайёр қан-долат массасини унга белаб, қўл билан тола-тола бўлгунча чўзиб ишлов берилади. Толалар тўпга йиғилиб, мах-сус ўлчовда кесилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.