Palmitin kislota
Manba: ÖzME, 6-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 37-b. — ziyouz.com
Palmitin kislota PALMITIN KISLOTA, geksadekankislota.SN (CH2)|4SOON — bir asosli töyingan karbon kislota, rangsiz kristallar. Mol. m. 256,43; su-yuklaniş t-rasi 62,9°, qaynaş t-rasi 105°, suvda erimaydi, spirt, benzol, atsetonda 20° da oz, 60°da yaxşi eriydi. Tabiatda keng tarqalgan töyingan yoğ kislota. Barça tabiiy yoğlarda trigli-serid holida uçraydi. Palma moyida 32—40%, soya moyida 6,5%, mol yoğida 25%, çöçqa yoğida 30% P.k. böladi. P.k. spermatset, asalari muminnng asosiy tarkibiy qismidir. P.k. tirik orga-nizmda koferment A iştirokida biosintezlanadi.
P.k. yoğdan sovunlaniş reaksiyasi asosida olingan kislotalar aralaşmasini rektifikatsiyalab yoki qayta kris-tallaş yöli b-n olinadi. P.k. yuvuvçi vositalar, surkov moylari va plasti-fiştorlar olişda, tuzlari boşka kislota tuzlari b-n birgalikda emulgator sifatida kosmetik preparatlar va xöjalik sovuni tayerlaşda işlatiladi. Ba'zi efirlari böyoq va sintetik detergent lar olişda, stearin kislota b-n birgalikda şam tayerlaşda qöllanadi (yana q. Yoğlar, Ösimlik moylari).
Q.: Ösimlik moylari
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАЛЬМИТИН КИСЛОТА, гексадеканкислота.СН (СН2)|4СООН — бир асосли тўйинган карбон кислота, рангсиз кристаллар. Мол. м. 256,43; су-юкланиш т-раси 62,9°, қайнаш т-раси 105°, сувда эримайди, спирт, бензол, ацетонда 20° да оз, 60°да яхши эрийди. Табиатда кенг тарқалган тўйинган ёғ кислота. Барча табиий ёғларда тригли-церид ҳолида учрайди. Пальма мойида 32—40%, соя мойида 6,5%, мол ёғида 25%, чўчқа ёғида 30% П.к. бўлади. П.к. спермацет, асалари муминннг асосий таркибий қисмидир. П.к. тирик орга-низмда кофермент А иштирокида биосинтезланади.
П.к. ёғдан совунланиш реакцияси асосида олинган кислоталар аралашмасини ректификациялаб ёки қайта крис-таллаш йўли б-н олинади. П.к. ювувчи воситалар, сурков мойлари ва пласти-фишторлар олишда, тузлари бошка кислота тузлари б-н биргаликда эмульгатор сифатида косметик препаратлар ва хўжалик совуни тайерлашда ишлатилади. Баъзи эфирлари бўёқ ва синтетик детергент лар олишда, стеарин кислота б-н биргаликда шам тайерлашда қўлланади (яна қ. Ёғлар, Ўсимлик мойлари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.