Parviz Xusrav II
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 279-b. — ziyouz.com
Xusrav II Parviz (aynan — muzaffar, ğolib)(? — 628) — sosoniylar şahanşoxi (591 y.dan). Hurmuzd IV ning öğli. Bahrom Çöbin boşçiligidagi isyonkor zodagonlar 590 y. Hurmuzd IV ni taxtdan ağdarişgan. Biroq zodagonlarning boşqa bir guruhi X. II ni şahanşoh deb e'lon qilgan. X. II Bahromdan xavfsirab Vizantiyaga, imperator Mavrikiy huzuriga qoçgan va 591 y. vizantiyalik va arman qöşinlari yordamida Baxromni yenggan va taxtga çiqqan. 7-a. boşida Eronga Vizantiya imperiyasining şarqiy va jan. viloyatlarini qöşib olgan. X. II ning harbiy yutuqlari bilan bir qatorda bosib olingan viloyatlar talontoroj etilgan, mamlakatda soliqdar miqsori köpaygan, podşo saroyi uçun sarfxarajatlar oşgan. Şu bilan birga yangi saroylar qad. kötargan.
X.P şoirlar, maşşoqlar, olimlarga homiylik qilgan. 7-a.ning 20-y.larida Vizantiya xazarlar va turklar bilan ittifoq tuzib X. II ga qarşi çiqqan. Imperator Irakliyning Ktesifonga yurişidan söng X. II. zodagonlar tomonidan taxtdan tuşirilib, qatl etilgan. Şarq xalklari oğzaki ijodi va yozma adabiyotida uning obrazi keng tarqalgan (q. Xusrav).
Q.: Xusrav
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ХУСРАВ II Парвиз (айнан — музаффар, ғолиб)(? — 628) — сосонийлар шаҳаншохи (591 й.дан). Ҳурмузд IV нинг ўғли. Баҳром Чўбин бошчилигидаги исёнкор зодагонлар 590 й. Ҳурмузд IV ни тахтдан ағдаришган. Бироқ зодагонларнинг бошқа бир гуруҳи X. II ни шаҳаншоҳ деб эълон қилган. X. II Баҳромдан хавфсираб Византияга, император Маврикий ҳузурига қочган ва 591 й. византиялик ва арман қўшинлари ёрдамида Бахромни енгган ва тахтга чиққан. 7-а. бошида Эронга Византия империясининг шарқий ва жан. вилоятларини қўшиб олган. X. II нинг ҳарбий ютуқлари билан бир қаторда босиб олинган вилоятлар талонторож этилган, мамлакатда солиқдар миқцори кўпайган, подшо саройи учун сарфхаражатлар ошган. Шу билан бирга янги саройлар қад. кўтарган.
Х.П шоирлар, машшоқлар, олимларга ҳомийлик қилган. 7-а.нинг 20-й.ларида Византия хазарлар ва турклар билан иттифоқ тузиб X. II га қарши чиққан. Император Ираклийнинг Ктесифонга юришидан сўнг X. II. зодагонлар томонидан тахтдан туширилиб, қатл этилган. Шарқ халклари оғзаки ижоди ва ёзма адабиётида унинг образи кенг тарқалган (қ. Хусрав).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.