Paxta
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 123-b. — ziyouz.com
Paxta PAXTA, çigitli paxta — ğözaning tola va çigitdan iborat asosiy mahsuloti. Paxta tozalaş korxonasida P.ga dastlabki işlov beriş jarayonida çigitdan, avval, töqimaçilik sanoatining ehtiyoji uçun asosiy mah-sulot — tola (uz. 20 mm dan uzun) aj-ratib olinadi. Şuning uçun butun du-nyoda P. tolaning sifatiga qarab baholanadi. Keyin çigitdan kimyo va mahalliy sanoat korxonalarida qölla-niladigan lint (momiq) (uz. 20 mm dan kam) olinadi. Texnologik uskunalarda P.ni kayta işlaş va tolani tozalaş jarayonida ulik (pişib yetilmagan kalta tolali puç çigit, çigallaşgan tolalar) va kalta P. momiği (uz. 5,0 mm dan kam) çiqadi. P.da 30— 35% tola va 50—55% çigit (çigitida 24—29% moy), 2—3% ulik tola, 3— 5% kalta momiq böladi. Ğözaning se-leksion navi va tolaning yöğon-ingiçkaligiga qarab P., örta tolali va uzun tolali turlarga bölinadi. P. qölda va maşina b-n teriladi. P. tolasining pişib yetilganlik koeffitsiyenta va taşki körinişi, rangi böyiça 5 sanoat naviga va iflos aralaşmalarning mikdori hamda na-mligiga qarab 3 sinfga bölinadi.
P. navi taşqi köriniş namunasi — paxtaning standart namunalariga soliştirib (klasser usulida), bu usul qanoatlanarli bölmasa, lab. usulida pişib yetilganlik koeffitsiyenti böyiça aniqlanadi.
Töqimaçilik, yoğmoy, gidroliz, kimyo sanoati va xalq xöjaligining boşqa tarmoqlari uçun xom aşyo bölib xizmat qiladi (q. Paxta tolasi).
Vohid Rakipov, Umar Azizxöjayev.
Q.: Paxta tolasi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПАХТА, чигитли пахта — ғўзанинг тола ва чигитдан иборат асосий маҳсулоти. Пахта тозалаш корхонасида П.га дастлабки ишлов бериш жараёнида чигитдан, аввал, тўқимачилик саноатининг эҳтиёжи учун асосий маҳ-сулот — тола (уз. 20 мм дан узун) аж-ратиб олинади. Шунинг учун бутун ду-нёда П. толанинг сифатига қараб баҳоланади. Кейин чигитдан кимё ва маҳаллий саноат корхоналарида қўлла-ниладиган линт (момиқ) (уз. 20 мм дан кам) олинади. Технологик ускуналарда П.ни кайта ишлаш ва толани тозалаш жараёнида улик (пишиб етилмаган калта толали пуч чигит, чигаллашган толалар) ва калта П. момиғи (уз. 5,0 мм дан кам) чиқади. П.да 30— 35% тола ва 50—55% чигит (чигитида 24—29% мой), 2—3% улик тола, 3— 5% калта момиқ бўлади. Ғўзанинг се-лекцион нави ва толанинг йўғон-ингичкалигига қараб П., ўрта толали ва узун толали турларга бўлинади. П. қўлда ва машина б-н терилади. П. толасининг пишиб етилганлик коэффициента ва ташки кўриниши, ранги бўйича 5 саноат навига ва ифлос аралашмаларнинг микдори ҳамда на-млигига қараб 3 синфга бўлинади.
П. нави ташқи кўриниш намунаси — пахтанинг стандарт намуналарига солиштириб (классер усулида), бу усул қаноатланарли бўлмаса, лаб. усулида пишиб етилганлик коэффициенти бўйича аниқланади.
Тўқимачилик, ёғмой, гидролиз, кимё саноати ва халқ хўжалигининг бошқа тармоқлари учун хом ашё бўлиб хизмат қилади (қ. Пахта толаси).
Воҳид Ракипов, Умар Азизхўжаев.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.