Pirit
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 223-b. — ziyouz.com
Pirit (yun. pyrites lithos — uçqun be-ruvçi toş), oltingugurt kolçedani, temir kolçedani — mineral. Kimyoviy tarkibi FeS2 (46% Fe, 53,4% S); Co, Ni, As, Cu, Ai, Se va b. aralaşmalari böladi. Kub, pentagon-dodekaedr, ba'zida oktaedr kristallar hosil qilib, kub singoniyada kristallanadi. Ziç donador massalar, şarsimon konkretsiyalar şaklida kup uçraydi. Oç, sarğişqönğir rangli, metallsimon yaltiroq. Qattiqligi 6—6,5; ziçligi 4900—5200 kg/m3. P. gidrotermal konlarda, kolçedanli qatlamlarda keng tarqalgan. P. sulfat kislotasi, oltingugurt va temir kuporosi uçun xom aşyo xisoblanadi. RF (Ural, Ol-toy), Kozoğiston, Norvegiya, Ispaniya, Italiya, Kipr, AQŞ, Kanada va Yaponiyada P. konlari topilgan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПИРИТ (юн. pyrites lithos — учқун бе-рувчи тош), олтингугурт колчедани, темир колчедани — минерал. Кимёвий таркиби FeS2 (46% Fe, 53,4% S); Co, Ni, As, Cu, Аи, Se ва б. аралашмалари бўлади. Куб, пентагон-додекаэдр, баъзида октаэдр кристаллар ҳосил қилиб, куб сингонияда кристалланади. Зич донадор массалар, шарсимон конкрециялар шаклида куп учрайди. Оч, сарғишқўнғир рангли, металлсимон ялтироқ. Қаттиқлиги 6—6,5; зичлиги 4900—5200 кг/м3. П. гидротермал конларда, колчеданли қатламларда кенг тарқалган. П. сульфат кислотаси, олтингугурт ва темир купороси учун хом ашё хисобланади. РФ (Урал, Ол-той), Козоғистон, Норвегия, Испания, Италия, Кипр, АҚШ, Канада ва Японияда П. конлари топилган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.