Polisaxaridlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 318-b. — ziyouz.com
Polisaxaridlar — monosaxaridlar kdldiğidan tuzilgan yuqori molekulali uglevodlar. P. qayvon, ösimlik va mikroorganizmlarda keng tarqalgan biopolimerlarning asosiy guruhidan biri; ular organizmda turli funk-siyalarni bajaradi. Köplab tarqalgan P.ning umumiy formulasi CnH2mOm. P.ga monosaxaridlar yoki ularning hosilalaridan hosil bölgan kondensatlaniş polimerlari deb qaraladi. P. monosaxaridlar tarkibiga köra, gomopolisaxaridlar va getero-polisaxaridlarga bölinadi.
P. tarkibida 20 dan ortiq turli monosaxaridlar borligi anik/tngan. Şulardan asosiylari: geksoza, pento-za, aminosaxar, dezoksisaxar, uron kislotadir.
P.dan sellyuloza, kraxmal va gummilar ayniqsa köp işlatiladi. Bijği-tiş sanoatida (q. Bijğiş) yopişti-ruvçi modda, plyonka va tola tayyorlaşda xom aşyo sifatida qöllanadi.
Q.: Bijğiş
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПОЛИСАХАРИДЛАР — моносахаридлар кдлдиғидан тузилган юқори молекулали углеводлар. П. қайвон, ўсимлик ва микроорганизмларда кенг тарқалган биополимерларнинг асосий гуруҳидан бири; улар организмда турли функ-цияларни бажаради. Кўплаб тарқалган П.нинг умумий формуласи CnH2mOm. П.га моносахаридлар ёки уларнинг ҳосилаларидан ҳосил бўлган конденсатланиш полимерлари деб қаралади. П. моносахаридлар таркибига кўра, гомополисахаридлар ва гетеро-полисахаридларга бўлинади.
П. таркибида 20 дан ортиқ турли моносахаридлар борлиги аник/тнган. Шулардан асосийлари: гексоза, пенто-за, аминосахар, дезоксисахар, урон кислотадир.
П.дан целлюлоза, крахмал ва гуммилар айниқса кўп ишлатилади. Бижғи-тиш саноатида (қ. Бижғиш) ёпишти-рувчи модда, плёнка ва тола тайёрлашда хом ашё сифатида қўлланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.