Pravoslaviye

Pravoslaviye (rus.) — xristianlikdagi 3 asosiy oqimdan biri (katolitsizm va protestantizm b-n bir qatorda). Rim imperiyasi Ğarbiy va Şarqiy qismlarga ajralgaç (395 y.), paydo buldi. P. ilohiyoti asoslari 9— 11-a.larda Vizantiyada şakllangan. Xristian çerkovi katolik va pravoslaviye çerkoviga bulingandan keyin 1054 y. mustaqil çerkov sifatida uzil-kesil qaror topgan. Bu bölinişga ğar-biy çerkovning papani barça xristi-anlarning oliy boşliği deb hisoblaşi, muqaddas ruhning ota-xudo va öğil-xudodan kelib çiqqanligi haqidagi ta'limoti sabab böldi. P. ta'limotiga «muqaddas uçlik» — xudoning ayni bir vaqtda ham yagona, ham uç xil köriniş (ota-xudo, öğil-xudo va muqaddas ruh)da namoyon bölişiga e'ti-qod qiliş; insonni tuğma gunohkor deb biliş; Isoning inson qiyofasiga ki-rib, uz ummatlarini gunoxdan xalos etiş uçun özini qurbon qilganini tan oliş; oxiratga va unda qayta tirilişga işoniş va b. kiradi. P. bir neça avtokefal (mustaqil) çerkovlardan taşkil topgan. E'tiqod asosini Bibliya va Mukaddas rivoyatlar (birinçi 7 ta Ja-hon sobori qarorlari va 2—8-a.lardagi çerkov otalarining asarlari) taşkil kiladi. P. MDH mamlakatlarining ba'zilarida, Gretsiya, Ruminiya, Bolgariya, Serbiya, Kiprda, kiçik jamoalari Su-riya, Livan, Isroil, MAP va b. mamla-katlarda tarqalgan. Pravoslavlarning umumiy soni 250 mln.ga yaqin.