Pretoriya
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 384–385-b. — ziyouz.com
Pretoriya - JARning poytaxti. Apis daryosi sohilida, örtaça 1738 m balandlikda. Transvaal provinsiyasining ma'muriy markazi. Aholisi 526 ming kişi (1990-y.lar örtalari). Yanv. (eng issiq oy)ning örtaça t-rasi 21,4°, iyul (eng sovuqoy)niki 10°. P. — transport yöllarining yirik tuguni. Aeroporti xalqaro ahamiyatga ega. Mamlakatning qora metallurgiya sanoati markazi. Şahar işçilarining deyarli yarmi metallurgiya k-tida işlaydi. Maşinasozlik va metallsozlik (tayyor kismlardan avtomobil yiğiş, velosipedlar va elektr ji-hozlari i.ç.), kimyo, töqimaçilik, oziq-ovqat, tamaki, sement, oynaşişa, poligrafiya sanoati korxonalari, şahar yaqinida ferrovanadiy işlab çikariladigan z-d bor. P. yakinidan olmos va temir rudalari qazib olinadi.
P. 1855 y.da burlar qal'asi sifatida bunyod etilgan va burlarning siyosiy arbobi M. Pretorius nomiga qöyilgan. 1860 y.dan Transvaal burlar respublikasi poytaxti. 1910 y.dan Jan. Afrika Ittifoqi, 1961 y.dan JAR poytaxti. P.dahukumatidoralari, banklar, kompaniyalar joylaşgan. Un-t, ilmiy tadqiqot in-tlari, muzeylar, hayvonot boği, rasadxona, kutubxonalar, teatrlar, kartinalar galereyasi va h.k. bor.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ПРЕТОРИЯ - ЖАРнинг пойтахти. Апис дарёси соҳилида, ўртача 1738 м баландликда. Трансвааль провинциясининг маъмурий маркази. Аҳолиси 526 минг киши (1990-й.лар ўрталари). Янв. (энг иссиқ ой)нинг ўртача т-раси 21,4°, июль (энг совуқой)ники 10°. П. — транспорт йўлларининг йирик тугуни. Аэропорти халқаро аҳамиятга эга. Мамлакатнинг қора металлургия саноати маркази. Шаҳар ишчиларининг деярли ярми металлургия к-тида ишлайди. Машинасозлик ва металлсозлик (тайёр кисмлардан автомобиль йиғиш, велосипедлар ва электр жи-ҳозлари и.ч.), кимё, тўқимачилик, озиқ-овқат, тамаки, цемент, ойнашиша, полиграфия саноати корхоналари, шаҳар яқинида феррованадий ишлаб чикариладиган з-д бор. П. якинидан олмос ва темир рудалари қазиб олинади.
П. 1855 й.да бурлар қалъаси сифатида бунёд этилган ва бурларнинг сиёсий арбоби М. Преториус номига қўйилган. 1860 й.дан Трансвааль бурлар республикаси пойтахти. 1910 й.дан Жан. Африка Иттифоқи, 1961 й.дан ЖАР пойтахти. П.даҳукуматидоралари, банклар, компаниялар жойлашган. Ун-т, илмий тадқиқот ин-тлари, музейлар, ҳайвонот боғи, расадхона, кутубхоналар, театрлар, картиналар галереяси ва ҳ.к. бор.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.