Qatiq
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 86-b. — ziyouz.com
Qatiq — qaymoği olinib yoki olinmay pişirilgan sigir sutiga tomizği solib ivitiladigan sut kislotali parhez mahsulot. Tarkibidagi yoğ miqdoriga qarab yoğli (3,2% sut yoği) va kam yoğli (sut yoği 0,05% dan oşmaydi) qatiqlar böladi. 3dlarda oddiy qaymoği olinib yoki olinmay pasterizatsiyalangan sutga sut kislota hosil qiladigan streptokokkli tomizği solib tayyorlanadi (q. Kefir). Mikroorganizmlarning rivojlanişi natijasida hosil bölgan fermentlar ta'sirida sut tarkibidagi laktoza (sut qandi) sut kislotasiga aylanib, öz navbatida, sutdagi kazein (sut oqsili)ni ivitib, quyiltiradi. Natijada sut nordon mazali, quyuq, yanada foydaliroq ne'matga aylanadi. Q. kişi organizmida sutga nisbatan yaxşi hazm böladi. Q.ni uy şaroitida tayyorlaş uçun sut qaynatilib, keyin 30—35° gaça sovitiladi, söngra ivitiladigan idişlarga quyilib, tomizği (1 litr sutga 1 oş qoşiqda qatiq yoki smetana) solib aralaştirib yuboriladi. Idişning qopqoğini yopib, qalin qilib örab qöyiladi. 4—5 soatdan söng Q tayyor böladi.
Q.ning özi iste'mol etiladi, ovqatlarga qöşiladi, kuvda pişib sariyoğ (maska yoğ) olinadi, ayron, suzma, qoqirim (guruç pişgan suvga Q. solib qaynatilgan quruq şörva) tayyorlanadi.
Q.: Kefir
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚАТИҚ — қаймоғи олиниб ёки олинмай пиширилган сигир сутига томизғи солиб ивитиладиган сут кислотали парҳез маҳсулот. Таркибидаги ёғ миқдорига қараб ёғли (3,2% сут ёғи) ва кам ёғли (сут ёғи 0,05% дан ошмайди) қатиқлар бўлади. 3дларда оддий қаймоғи олиниб ёки олинмай пастеризацияланган сутга сут кислота ҳосил қиладиган стрептококкли томизғи солиб тайёрланади (қ. Кефир). Микроорганизмларнинг ривожланиши натижасида ҳосил бўлган ферментлар таъсирида сут таркибидаги лактоза (сут қанди) сут кислотасига айланиб, ўз навбатида, сутдаги казеин (сут оқсили)ни ивитиб, қуйилтиради. Натижада сут нордон мазали, қуюқ, янада фойдалироқ неъматга айланади. Қ. киши организмида сутга нисбатан яхши ҳазм бўлади. Қ.ни уй шароитида тайёрлаш учун сут қайнатилиб, кейин 30—35° гача совитилади, сўнгра ивитиладиган идишларга қуйилиб, томизғи (1 литр сутга 1 ош қошиқда қатиқ ёки сметана) солиб аралаштириб юборилади. Идишнинг қопқоғини ёпиб, қалин қилиб ўраб қўйилади. 4—5 соатдан сўнг Қ тайёр бўлади.
Қ.нинг ўзи истеъмол этилади, овқатларга қўшилади, кувда пишиб сариёғ (маска ёғ) олинади, айрон, сузма, қоқирим (гуруч пишган сувга Қ. солиб қайнатилган қуруқ шўрва) тайёрланади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.