Qişloq xöjaligi yerlari
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 180–181-b. — ziyouz.com
Qişloq xöjaligi yerlari - xöjaliklar tomonidan i.ç. vositasi sifatida rejali va uzluksiz foydalaniladigan yer uçastkalari va massivlari, ekinzorlar (haydalma yerlar), köp yillik ekinzorlar (boğlar, rezavor meva maydonlari), piçanzorlar, yaylovlar hamda qöriq-böz yerlar. Suğorma dehqonçilik mintaqalarida Q.x.ye.ga haydalma yerlar, qöriq yerlar, tomorqa yerlari, ihota örmon mintaqalari, köp yillik ekinzorlar, piçanzorlar, yaylovlar kiradi. Köp yillik ekinzorlar — ekilgan daraxtzorlar, butazorlar va ötsimon ösimliklar (boğlar, uzumzorlar, rezavor mevali maydonlar) bilan band bölgan yer uçastkalari. Piçanzorlar — öt-ölani piçan uçun öriladigan yer maydonlari. Piçanzorlar kölob, quruq va botqoqlangan turlarga bölinadi. Xöjaliklar yerlari doirasida piçanzorlarning bölişi va ularning turlari hududning tuzilişi va tabiiy şaroitlari bilan belgilanadi. Yaylovlar — mollar ötlatib boqiladigan yer maydonlari; şuningdek, piçani örib olinmaydigan va qöriq hisoblanmaydigan yerlar ham yaylovga kiradi. I.ç.ni intensivlaş va xöjalikning içki yer rezervlari özlaştirilişi natijasida Q.x.ye.ning tuzilmasi takomillaşadi, foydalaniladigan yer hissasi oşadi. Şörlangan yerlar melioratsiyasi, tuproq eroziyasiga qarşi kuraş tadbirlari, suğoriladigan madaniy yaylovlar barpo etiş va b. Qx.ye.dan foydalanişning yaxşilanişiga yordam beradi. Özbekistonda jami Q.x.ye. 26,7 mln. ga, şundan asosiy q.x. ekinlarining umumiy maydoni 3785,1 ming ga ni taşkil qildi (2004; yana q. Yer fondi).
Qosimjon Rahmonov.
Q.: Yer fondi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚИШЛОҚ ХЎЖАЛИГИ ЕРЛАРИ - хўжаликлар томонидан и.ч. воситаси сифатида режали ва узлуксиз фойдаланиладиган ер участкалари ва массивлари, экинзорлар (ҳайдалма ерлар), кўп йиллик экинзорлар (боғлар, резавор мева майдонлари), пичанзорлар, яйловлар ҳамда қўриқ-бўз ерлар. Суғорма деҳқончилик минтақаларида Қ.х.е.га ҳайдалма ерлар, қўриқ ерлар, томорқа ерлари, иҳота ўрмон минтақалари, кўп йиллик экинзорлар, пичанзорлар, яйловлар киради. Кўп йиллик экинзорлар — экилган дарахтзорлар, бутазорлар ва ўтсимон ўсимликлар (боғлар, узумзорлар, резавор мевали майдонлар) билан банд бўлган ер участкалари. Пичанзорлар — ўт-ўлани пичан учун ўриладиган ер майдонлари. Пичанзорлар кўлоб, қуруқ ва ботқоқланган турларга бўлинади. Хўжаликлар ерлари доирасида пичанзорларнинг бўлиши ва уларнинг турлари ҳудуднинг тузилиши ва табиий шароитлари билан белгиланади. Яйловлар — моллар ўтлатиб боқиладиган ер майдонлари; шунингдек, пичани ўриб олинмайдиган ва қўриқ ҳисобланмайдиган ерлар ҳам яйловга киради. И.ч.ни интенсивлаш ва хўжаликнинг ички ер резервлари ўзлаштирилиши натижасида Қ.х.е.нинг тузилмаси такомиллашади, фойдаланиладиган ер ҳиссаси ошади. Шўрланган ерлар мелиорацияси, тупроқ эрозиясига қарши кураш тадбирлари, суғориладиган маданий яйловлар барпо этиш ва б. Қх.е.дан фойдаланишнинг яхшиланишига ёрдам беради. Ўзбекистонда жами Қ.х.е. 26,7 млн. га, шундан асосий қ.х. экинларининг умумий майдони 3785,1 минг га ни ташкил қилди (2004; яна қ. Ер фонди).
Қосимжон Раҳмонов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.