Qon quyilişi
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 232–233-b. — ziyouz.com
Qon quyilişi - qon tomirlari ötkazuvçanlik xususiyatining oşişi yoki şikastlanib yorilişi natijasida organizm böşliqlari va töqimalarida qon töplanişi. Q.q. qon tomirlari şikastlanganda, qonning ivuvçanligi buzilganda kuzatiladigan içki qon ketişining oqibatidir. Qon quyilganda u töqimalarga singişi yoki bir joyda töplanib va gematoma hosil qilib töqimalarni çetga surib qöyişi mumkin. Quyilgan qon töqimalarda yalliğlaniş reaksiyasini hosil qiladi, ularni qon bilan ta'minlovçi mayda qon tomirlarini bosib qöyadi, natijada oğriq röy beradi. Teri va teri osti kletçatkasining qonga bökişi mömataloq paydo bölişiga olib keladi.
Oz miqdorda quyilgan qon töla sörilib ketadi. Q.q.ning organizm uçun xavfliligi uning joylaşgan joyiga boğliq. Mas, miya töqimasiga quyilgan qon muskullar, böğimlar böşliğiga quyilgan qondan ança kam bölsa ham, nihoyatda xavflidir. Q.q.ni davolaş uning joylaşişi va paydo böliş sababiga köra (q. Gematoma, Insult, Lat yeyiş) belgilanadi. Qorin böşliğidagi köpayib boruvçi qon töplanişi Q.q. emas, balki böşliqdan qon ketişi deyiladi, çunki bunday hollarda organizm uçun xavfli qon yöqotiş (ötkir kamqonlik) bilan boğliq bölgan buzilişlar yuzaga keladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОН ҚУЙИЛИШИ - қон томирлари ўтказувчанлик хусусиятининг ошиши ёки шикастланиб ёрилиши натижасида организм бўшлиқлари ва тўқималарида қон тўпланиши. Қ.қ. қон томирлари шикастланганда, қоннинг ивувчанлиги бузилганда кузатиладиган ички қон кетишининг оқибатидир. Қон қуйилганда у тўқималарга сингиши ёки бир жойда тўпланиб ва гематома ҳосил қилиб тўқималарни четга суриб қўйиши мумкин. Қуйилган қон тўқималарда яллиғланиш реакциясини ҳосил қилади, уларни қон билан таъминловчи майда қон томирларини босиб қўяди, натижада оғриқ рўй беради. Тери ва тери ости клетчаткасининг қонга бўкиши мўматалоқ пайдо бўлишига олиб келади.
Оз миқдорда қуйилган қон тўла сўрилиб кетади. Қ.қ.нинг организм учун хавфлилиги унинг жойлашган жойига боғлиқ. Мас, мия тўқимасига қуйилган қон мускуллар, бўғимлар бўшлиғига қуйилган қондан анча кам бўлса ҳам, ниҳоятда хавфлидир. Қ.қ.ни даволаш унинг жойлашиши ва пайдо бўлиш сабабига кўра (қ. Гематома, Инсульт, Лат ейиш) белгиланади. Қорин бўшлиғидаги кўпайиб борувчи қон тўпланиши Қ.қ. эмас, балки бўшлиқдан қон кетиши дейилади, чунки бундай ҳолларда организм учун хавфли қон йўқотиш (ўткир камқонлик) билан боғлиқ бўлган бузилишлар юзага келади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.