Qönğir suvötlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 432-b. — ziyouz.com
Qönğir suvötlar -köp hujayrali suvötlar bölimi. Kat-taligi va şakli har xil. 240 turkumi (1500 turi)bor, şundan 3 tasi çuçuk suvlarda, qolğanlari dengizlarda tarqalgan. Xromatoforasida xlorofill a va s karotin, ksanto-fill, ayniqsa jigarrang fukoksan-tin köp bölgani uçun rangi qönğir va qoramtir. Yuksak Q.s. (mas, lami-nariyasimon suvötlar) ötkazuvçi va differensiatsiyalaşgan töqimalarga ega. Hujayra devorida algin kislota va fukoidin bor, sirtdan pektin va şilimşiq modda bilan qoplangan. Protoplastida bitta yadro va pireno-idsiz xromatofori bor. Ba'zilarida pirenoid böladi. Jinsiy va jins-siz, ba'zan vegetativ köpayadi. Zoo-sporasi va gametalari ikki xivçinli. Yuksak Q.s.da sporofit va gametofit gallanadi. Köpayiş organlari bir uyali yoki köp uyali sporangiy. Jin-siy jarayoni izogamiya, geterogamiya va oogamiya. Q.s. barça dengizlarda, ayniqsa, sovuq dengizlarda katta ötzorlar hosil qiladi. Ulardan al-gin kislota, uninğ tuzlari, yem uni va ba'zi dorivor moddalar olinadi. Ayrim Q.s. iste'mol qilinadi (yana q. Suvötlar).
Q.: Suvötlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎНҒИР СУВЎТЛАР -кўп ҳужайрали сувўтлар бўлими. Кат-талиги ва шакли ҳар хил. 240 туркуми (1500 тури)бор, шундан 3 таси чучук сувларда, қолғанлари денгизларда тарқалган. Хроматофорасида хлорофилл а ва с каротин, ксанто-филл, айниқса жигарранг фукоксан-тин кўп бўлгани учун ранги қўнғир ва қорамтир. Юксак Қ.с. (мас, лами-нариясимон сувўтлар) ўтказувчи ва дифференциациялашган тўқималарга эга. Ҳужайра деворида альгин кислота ва фукоидин бор, сиртдан пектин ва шилимшиқ модда билан қопланган. Протопластида битта ядро ва пирено-идсиз хроматофори бор. Баъзиларида пиреноид бўлади. Жинсий ва жинс-сиз, баъзан вегетатив кўпаяди. Зоо-спораси ва гаметалари икки хивчинли. Юксак Қ.с.да спорофит ва гаметофит галланади. Кўпайиш органлари бир уяли ёки кўп уяли спорангий. Жин-сий жараёни изогамия, гетерогамия ва оогамия. Қ.с. барча денгизларда, айниқса, совуқ денгизларда катта ўтзорлар ҳосил қилади. Улардан аль-гин кислота, унинғ тузлари, ем уни ва баъзи доривор моддалар олинади. Айрим Қ.с. истеъмол қилинади (яна қ. Сувўтлар).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.