Qontalaş
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 234-b. — ziyouz.com
Qontalaş — yumşoq töqimalarga qon quyilişi. Şikastlangandan bir neça soat (ba'zan bir neça min.) keyin gavda töqimalarining yuzasiga qon quyilişi bilan keçadi. Q. oldiniga töq qizil rangda böladi; quyilgan qondagi gemoglobinning parçalanişidan Q.ning rangi asta-sekin özgarib, qizildan kök rangga, söngra yaşil, oxi-riga borib sariq rangga ötadi va keyinçalik Q. butunlay sörilib ketadi. Q.ning rangiga qarab lat yeyiş qaçon sodir bölganini aniqlaş mumkin. Oğriq qoldiruvçi vositalar, Q.ning sörilib ketişi uçun boşida sovuq, keyinçalik issiq qilinadi.
Çuqur töqimalarga qon quyilganda şikastlangandan bir neça kun keyin Q. yuzaga kelişi mumkin. Ba'zan Q. hayot uçun xavfli hisoblanadi. Mas, boş şikastlanib, köz qovoqlarida Q. («közoynak» körinişida) paydo bölişi kalla suyagi singanligidan dalo-lat beradi (q. Kalla suyagi). Bunda dar-hol vraçga murojaat qiliş kerak.
Qon yoki qon tomirlari kasalliklarida, yengil lat yeganda ham Q. paydo böladi.
Q.: Kalla suyagi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОНТАЛАШ — юмшоқ тўқималарга қон қуйилиши. Шикастлангандан бир неча соат (баъзан бир неча мин.) кейин гавда тўқималарининг юзасига қон қуйилиши билан кечади. Қ. олдинига тўқ қизил рангда бўлади; қуйилган қондаги гемоглобиннинг парчаланишидан Қ.нинг ранги аста-секин ўзгариб, қизилдан кўк рангга, сўнгра яшил, охи-рига бориб сариқ рангга ўтади ва кейинчалик Қ. бутунлай сўрилиб кетади. Қ.нинг рангига қараб лат ейиш қачон содир бўлганини аниқлаш мумкин. Оғриқ қолдирувчи воситалар, Қ.нинг сўрилиб кетиши учун бошида совуқ, кейинчалик иссиқ қилинади.
Чуқур тўқималарга қон қуйилганда шикастлангандан бир неча кун кейин Қ. юзага келиши мумкин. Баъзан Қ. ҳаёт учун хавфли ҳисобланади. Мас, бош шикастланиб, кўз қовоқларида Қ. («кўзойнак» кўринишида) пайдо бўлиши калла суяги синганлигидан дало-лат беради (қ. Калла суяги). Бунда дар-ҳол врачга мурожаат қилиш керак.
Қон ёки қон томирлари касалликларида, енгил лат еганда ҳам Қ. пайдо бўлади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.