Qora qönğizlar
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 248–249-b. — ziyouz.com
Qora qönğizlar - qattiqqanotlilar turkumiga mansub qönğizlar oilasi. 12 mingdan ortiq turi bor. Örta Osiyoda köpgina turlari tarqalgan. Tanasining uz. 2—50 mm; qönğizlarining rangi köpinça qora (nomi ham şundan), ba'zan qönğir; dumaloq, tayoqçasimon şakllarda. Yon tomonlari qirrali, oldingi juft oyoqlari kuçli rivojlangan, boşi börtib çiqqan, panjasi oddiy tirnoqli. Köpçilik qönğizlarning ust-qanoti çok böylab qöşilib ösgan, orqa qanoti yöq, uçmaydi. Liçinkasi uzun, çuvalçangsimon, sariq, körinişi simqurtga öxşaş (q. Soxta sim-qurtlar). Qönğizlari va liçinkasi qişlaydi. Qönğizlari erta bahordayoq paydo böladi. Odatda, keçasi faol. Tuxumini tuproqqa (300 taça) qöyadi. Liçinkasi tuproqda 18 oy hayot keçiradi. Ikki yilda bir avlod beradi. Köpgina Q.q. (mas, qumloq sustkaşi, makkajöxori sustkaşi, daşt sustkaşi) sabzavot, texnika va b. ekinlar zararkunandasi. Boşqa turlari esa ombor va tegirmondagi ğamlab qöyilgan oziqovqatlarga, paxta tozalaş zavodlaridagi mahsulotlarga zarar keltiradi (mas, mitalar). Yana q. Ombor zararkunandalari).
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚОРА ҚЎНҒИЗЛАР - қаттиққанотлилар туркумига мансуб қўнғизлар оиласи. 12 мингдан ортиқ тури бор. Ўрта Осиёда кўпгина турлари тарқалган. Танасининг уз. 2—50 мм; қўнғизларининг ранги кўпинча қора (номи ҳам шундан), баъзан қўнғир; думалоқ, таёқчасимон шаклларда. Ён томонлари қиррали, олдинги жуфт оёқлари кучли ривожланган, боши бўртиб чиққан, панжаси оддий тирноқли. Кўпчилик қўнғизларнинг уст-қаноти чок бўйлаб қўшилиб ўсган, орқа қаноти йўқ, учмайди. Личинкаси узун, чувалчангсимон, сариқ, кўриниши симқуртга ўхшаш (қ. Сохта сим-қуртлар). Қўнғизлари ва личинкаси қишлайди. Қўнғизлари эрта баҳордаёқ пайдо бўлади. Одатда, кечаси фаол. Тухумини тупроққа (300 тача) қўяди. Личинкаси тупроқда 18 ой ҳаёт кечиради. Икки йилда бир авлод беради. Кўпгина Қ.қ. (мас, қумлоқ сусткаши, маккажўхори сусткаши, дашт сусткаши) сабзавот, техника ва б. экинлар зараркунандаси. Бошқа турлари эса омбор ва тегирмондаги ғамлаб қўйилган озиқовқатларга, пахта тозалаш заводларидаги маҳсулотларга зарар келтиради (мас, миталар). Яна қ. Омбор зараркунандалари).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.