Qorakölçilik va çöl ekologiyasi instituti

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 260–261-b. — ziyouz.com

Qorakölçilik va çöl ekologiyasi instituti QORAKÖLÇILIK VA ÇÖL EKOLOGIYASI INSTITUTI, Özbekiston qorakölçilik va çöl ekologiyasi ilmiy tadqiqot instituti — qorakölçilik sohasidagi yirik ilmiy markaz. Özbekiston qişloq xöjaligi ilmiyişlab çiqariş markazi tarkibida. Samarqand ş.da joylaşgan. 1930 y. 26 okt.da Kattaqörğon st-yasi asosida mintaqaviy qorakölçilik tajriba st-yasi taşkil qilindi. 1935 y.da tajriba st-yasi Özbekiston qorakölçilik i.t. institutiga aylantirildi, 1939 y.dan Butunitti-foq qorakölçilik i.t. in-ti. 1992 y. iyundan Özbekiston qorakölçilik i.t. in-ti, 2000 y. apr.dan hoz. nomda.

In-t tarkibida (2005): qora rangli qoraköl qöylari seleksiyasi va tovarşunoslik; rangli qoraköl qöylar seleksiyasi, zot monitoringi va mahsulot i.ç.; qoraköl qöylari biotexnologiyasi va çöl-yaylov hayvonlari ekologiyasi, qoraköl qöylarni suv bilan ta'minlaş va oziqlantiriş; çöl yaylovlarining ekologik monitoringi, çöl ösimliklari introduksiyasi, seleksiyasi va uruğçiligi, galofit ösimliklar; çölda ozuqa i.ç., tuyaçilik, eçkiçilik; qorakölçilik menejmenti va marketingi; markaziy tahlil ilmiy-axborot lab.lari, tajriba-konstruk-torlik byurosi bor. Ilmiy-texnika kutubxonasi, qoraköl terilari muzeyi, aspirantura bölimi faoliyat körsatadi. Ilmiy tadqiqotlar şart-nomalar asosida 30 ta naslçilik z-dlari va naslçilik xöjaliklarida, 1 tajriba st-yasida, 2 tayanç punktida va 4 tajriba dalalarida olib boriladi. In-tda seleksiya-naslçilik tizi-mi, terilarning tovar sifatlarini baholaş tizimi va ularni navlaş standartlari, qöylarni qayta urçi-tiş biotexnologiyasi, tösiqli madaniy yaylovlar yaratiş, qöy göşti va qorakölça i.ç. xöjaliklarida qari qöylarni bördoqiga boqiş texnologiyasi, artezian suvlari manbalarida va hosildorligi yaxşilangan yerlarda yem-xaşak i.ç. texnologiyasi va b. böyiça muhim ilmiy işlanmalar bajarilgan. Qoraköl qöylarining 27 yuqori mahsuldor z-d tiplari, çöl ozuqa ösimliklarining 15 navi yaratildi. In-t xodimlarining ilmiy işlari, yutuklari uçun 97 mualliflik guvoh-nomalari va patentlar olingan.

In-t faoliyati V. M. Yudin, Ye.V. Odinsova, M.A.Koşevoy, A.M.Lisov, R.G.Valiyev, M.D.Zokirov, R.M.Çalbaş, Z.Ş.Şamsutdinov, I.B.Atakurbanov, S.Yu.Yusupov, M.Mahmudov va b. olimlarning nomlari bilan boğliq. Intning qorakölçilikni rivojlantirişdagi katta ilmiy yutuqlari uçun olimlardan I.N.Dyaçkov, V.I.Stoyanovskaya, F.Şarafiddinov, M.A.Koşevoy, P.A.Fadençev va b. Beruniy nomidagi Özbekiston Davlat mukofotiga sazovor bölgan (1970). In-tda 62 ilmiy xodim, şu jumladan, 2 fan dri, 32 fan nomzodi işlaydi (2005). Ilmiy işlar töplamlari, ilmiy-amaliy anjumanlar materiallarini naşr etadi. In-t Xalqaro qurğoqçilik mintaqalarida q.x. böyiça tadqiqotlar ilmiy markazi (IK ARDA), AQŞ qişloq xöjaligi departamenti, Rossiya çorvaçilik, Rossiya ozuqa, Qozoğiston qorakölçilik i.t. in-tlari bilan ilmiy hamkorlik qiladi.

Sur'at Yusupov.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҚОРАКЎЛЧИЛИК ВА ЧЎЛ ЭКОЛОГИЯСИ ИНСТИТУТИ, Ўзбекистон қоракўлчилик ва чўл экологияси илмий тадқиқот институти — қоракўлчилик соҳасидаги йирик илмий марказ. Ўзбекистон қишлоқ хўжалиги илмийишлаб чиқариш маркази таркибида. Самарқанд ш.да жойлашган. 1930 й. 26 окт.да Каттақўрғон ст-яси асосида минтақавий қоракўлчилик тажриба ст-яси ташкил қилинди. 1935 й.да тажриба ст-яси Ўзбекистон қоракўлчилик и.т. институтига айлантирилди, 1939 й.дан Бутунитти-фоқ қоракўлчилик и.т. ин-ти. 1992 й. июндан Ўзбекистон қоракўлчилик и.т. ин-ти, 2000 й. апр.дан ҳоз. номда.

Ин-т таркибида (2005): қора рангли қоракўл қўйлари селекцияси ва товаршунослик; рангли қоракўл қўйлар селекцияси, зот мониторинги ва маҳсулот и.ч.; қоракўл қўйлари биотехнологияси ва чўл-яйлов ҳайвонлари экологияси, қоракўл қўйларни сув билан таъминлаш ва озиқлантириш; чўл яйловларининг экологик мониторинги, чўл ўсимликлари интродукцияси, селекцияси ва уруғчилиги, галофит ўсимликлар; чўлда озуқа и.ч., туячилик, эчкичилик; қоракўлчилик менежменти ва маркетинги; марказий таҳлил илмий-ахборот лаб.лари, тажриба-конструк-торлик бюроси бор. Илмий-техника кутубхонаси, қоракўл терилари музейи, аспирантура бўлими фаолият кўрсатади. Илмий тадқиқотлар шарт-номалар асосида 30 та наслчилик з-длари ва наслчилик хўжаликларида, 1 тажриба ст-ясида, 2 таянч пунктида ва 4 тажриба далаларида олиб борилади. Ин-тда селекция-наслчилик тизи-ми, териларнинг товар сифатларини баҳолаш тизими ва уларни навлаш стандартлари, қўйларни қайта урчи-тиш биотехнологияси, тўсиқли маданий яйловлар яратиш, қўй гўшти ва қоракўлча и.ч. хўжаликларида қари қўйларни бўрдоқига боқиш технологияси, артезиан сувлари манбаларида ва ҳосилдорлиги яхшиланган ерларда ем-хашак и.ч. технологияси ва б. бўйича муҳим илмий ишланмалар бажарилган. Қоракўл қўйларининг 27 юқори маҳсулдор з-д типлари, чўл озуқа ўсимликларининг 15 нави яратилди. Ин-т ходимларининг илмий ишлари, ютуклари учун 97 муаллифлик гувоҳ-номалари ва патентлар олинган.

Ин-т фаолияти В. М. Юдин, Е.В. Одинцова, М.А.Кошевой, А.М.Лисов, Р.Г.Валиев, М.Д.Зокиров, Р.М.Чалбаш, З.Ш.Шамсутдинов, И.Б.Атакурбанов, С.Ю.Юсупов, М.Маҳмудов ва б. олимларнинг номлари билан боғлиқ. Интнинг қоракўлчиликни ривожлантиришдаги катта илмий ютуқлари учун олимлардан И.Н.Дячков, В.И.Стояновская, Ф.Шарафиддинов, М.А.Кошевой, П.А.Фаденчев ва б. Беруний номидаги Ўзбекистон Давлат мукофотига сазовор бўлган (1970). Ин-тда 62 илмий ходим, шу жумладан, 2 фан дри, 32 фан номзоди ишлайди (2005). Илмий ишлар тўпламлари, илмий-амалий анжуманлар материалларини нашр этади. Ин-т Халқаро қурғоқчилик минтақаларида қ.х. бўйича тадқиқотлар илмий маркази (ИК АРДА), АҚШ қишлоқ хўжалиги департаменти, Россия чорвачилик, Россия озуқа, Қозоғистон қоракўлчилик и.т. ин-тлари билан илмий ҳамкорлик қилади.

Суръат Юсупов.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.