Qöşma korxona
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 460–461-b. — ziyouz.com
Qöşma korxona - boşqa mamlakatlar firmalari iştirokida bunyod qilingan, taşkiliy jihatdan yagona yuridik şaxs sifatida rasmiylaştirilgan korxona. Q.k. özaro manfaatdorlik negizida, hukumatla-raro şartnomalar asosida taşkil qilinib, i.ç., ilmiy-i. ç., ilmiy-texnika vazifalarini yeçişga qaratiladi. Ta'sisçilarning öz mulklarini birlaştiriş va badallari hisobiga Q.k.ning moliyaviy fondi yaratiladi. Q. k. sanoat, q.x., quriliş, transport, savdo. fan va milliy iqtisodiyotning boşqa sohalarida taşkil etilişi mumkin. Q.k., asosan, çet el texnikasi, texnologiyasi, investitsiyasi asosida barpo etilib, mahalliy xom aşyo va işçi kuçi hisobiga işlaydi, öz mustaqil balansiga ega böladi, töliq xöjalik hisobi asosida faoliyat olib boradi. Q.k.ning çet ellik ta'sisçisi daromad hissasini öz mamlakatiga olib çiqib ketiş (ötka-ziş) huquqiga ega böladi.
Özbekistonda, asosan, mustaqillikdan keyin Koreya Respublikasi, AQŞ, Xitoy, Italiya, Turkiya, pokiston, Germaniya, Rossiya, Ukrai-na, Buyuk Britaniya va b. bir qator davlatlar kompaniyalari va fir-malari bilan hamkorlikda Q.k.lar işga tuşirildi. Avtomobilsozlikda «Öz DEUavto» Özbekistonkoreya (q. Asaka avtomobil zavodi), «SamKoç-avto» Özbekiston-Turkiya, oltin sanoatida «Zarafşon-Nyumont» Özbekiston-Amerika, «ÖzBAT» Özbekiston-Buyuk Britaniya (q. «Britiş Ame-riken Tobakko»), «Sovplastital» Özbekiston-Italiya, telekamunikatsiya korxonalari va b. juda köp Q.k. faoliyat körsatmoqda.
2002 y.da çet el investitsiyalari iştirokidagi korxonalar eksporti hajmi Özbekiston Respublikasi umumiy eksport hajmining 19,8% ni
(443,0 mln. AQŞ dollari) va import respublika umumiy importi hajmining 26% ni (704,8 mln. AQŞ dollari) taşkil etdi. Özbekistonda 2004 y. 1 yanv. holatiga köra çet el investitsiyalari iştirokidagi 3539 korxona röyxatga olingan bölib, ularning 62,4% faoliyat yuritdi.
Dildora Saidova.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚЎШМА КОРХОНА - бошқа мамлакатлар фирмалари иштирокида бунёд қилинган, ташкилий жиҳатдан ягона юридик шахс сифатида расмийлаштирилган корхона. Қ.к. ўзаро манфаатдорлик негизида, ҳукуматла-раро шартномалар асосида ташкил қилиниб, и.ч., илмий-и. ч., илмий-техника вазифаларини ечишга қаратилади. Таъсисчиларнинг ўз мулкларини бирлаштириш ва бадаллари ҳисобига Қ.к.нинг молиявий фонди яратилади. Қ. к. саноат, қ.х., қурилиш, транспорт, савдо. фан ва миллий иқтисодиётнинг бошқа соҳаларида ташкил этилиши мумкин. Қ.к., асосан, чет эл техникаси, технологияси, инвестицияси асосида барпо этилиб, маҳаллий хом ашё ва ишчи кучи ҳисобига ишлайди, ўз мустақил балансига эга бўлади, тўлиқ хўжалик ҳисоби асосида фаолият олиб боради. Қ.к.нинг чет эллик таъсисчиси даромад ҳиссасини ўз мамлакатига олиб чиқиб кетиш (ўтка-зиш) ҳуқуқига эга бўлади.
Ўзбекистонда, асосан, мустақилликдан кейин Корея Республикаси, АҚШ, Хитой, Италия, Туркия, покистон, Германия, Россия, Украи-на, Буюк Британия ва б. бир қатор давлатлар компаниялари ва фир-малари билан ҳамкорликда Қ.к.лар ишга туширилди. Автомобилсозликда «Ўз ДЭУавто» Ўзбекистонкорея (қ. Асака автомобиль заводи), «СамКоч-авто» Ўзбекистон-Туркия, олтин саноатида «Зарафшон-Ньюмонт» Ўзбекистон-Америка, «ЎзБАТ» Ўзбекистон-Буюк Британия (қ. «Бритиш Аме-рикэн Тобакко»), «Совпластитал» Ўзбекистон-Италия, телекамуникация корхоналари ва б. жуда кўп Қ.к. фаолият кўрсатмоқда.
2002 й.да чет эл инвестициялари иштирокидаги корхоналар экспорти ҳажми Ўзбекистон Республикаси умумий экспорт ҳажмининг 19,8% ни
(443,0 млн. АҚШ доллари) ва импорт республика умумий импорти ҳажмининг 26% ни (704,8 млн. АҚШ доллари) ташкил этди. Ўзбекистонда 2004 й. 1 янв. ҳолатига кўра чет эл инвестициялари иштирокидаги 3539 корхона рўйхатга олинган бўлиб, уларнинг 62,4% фаолият юритди.
Дилдора Саидова.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.