Qunduz
Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 377-b. — ziyouz.com
Qunduz — Afğonistonning şim. qismidagi şahar, Qunduz daryosi böyida. Qunduz viloyatining ma'muriy markazi. Aholisi 61 ming kişi (1985). kobul — Qunduz avtomobil yölining sönggi manzili. Paxta tozalaş, yoğ-moy va b. korxonalari bor.
Q. ilk bor 13-a.ga oid qölyozmalarda uçraydi. Ba'zi tarixiy manbalarga köra q. 10-a.da yirik şahar bölgan Valvaliz (Valvalij) örnida yoki unga yaqin joyda vujudga kelgan. 13-a.da şahar viloyat markazi bölgan. 1505 y.da Q.ni Şayboniyxon egallagan. 1510 y.da boburiylar qöl ostiga ötgan. 1606 y.da Buxoro xoni Vali Muhammadxon Q.ni Balx viloyati tarkibiga kiritdi. 17-a. örtalarida Mahmudiy Qatağon Toxa-riston, Taliqon, Keşm viloyatlarini birlaştirib Q.ni uning poytaxti deb e'lon qilgan. 18—19-a.larda Qun-duz xonligi tarkibida, 19-a. 2-yarmidan Afğoniston davlati tarkibida.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ҚУНДУЗ — Афғонистоннинг шим. қисмидаги шаҳар, Қундуз дарёси бўйида. Қундуз вилоятининг маъмурий маркази. Аҳолиси 61 минг киши (1985). кобул — Қундуз автомобиль йўлининг сўнгги манзили. Пахта тозалаш, ёғ-мой ва б. корхоналари бор.
Қ. илк бор 13-а.га оид қўлёзмаларда учрайди. Баъзи тарихий манбаларга кўра қ. 10-а.да йирик шаҳар бўлган Валвализ (Валвалиж) ўрнида ёки унга яқин жойда вужудга келган. 13-а.да шаҳар вилоят маркази бўлган. 1505 й.да Қ.ни Шайбонийхон эгаллаган. 1510 й.да бобурийлар қўл остига ўтган. 1606 й.да Бухоро хони Вали Муҳаммадхон Қ.ни Балх вилояти таркибига киритди. 17-а. ўрталарида Маҳмудий Қатағон Тоха-ристон, Талиқон, Кешм вилоятларини бирлаштириб Қ.ни унинг пойтахти деб эълон қилган. 18—19-а.ларда Қун-дуз хонлиги таркибида, 19-а. 2-ярмидан Афғонистон давлати таркибида.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.