Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Radioelektronika

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 38–39-b. — ziyouz.com

    Radioelektronika — fan va texnikaning radioçastotali elektromagnit tebranişlar va tölqinlardan foydalangan holda axborotlarni uzatiş va özgartiriş b-n boğliq bölgan sohalari umumiy nomi. Ulardan asosiylari — radiotexnika va elektronika. R. telegraf, telefon, fototelegraf aloka, radioeşittiriş, televideniye, radiolokatsiya, radioastronomiya, elektron avtomatika, hisoblaş va boşqariş maşinalari, işlab çiqariş jarayonlarini avtomatlaştiriş asoslari, tibbiyotda fizioterapiya va taşxis usullarni keng miqyosda qöllaş, kosmik qurilmalar va b.ni öz içiga oladi.

    20-a. boşlarida radiolampalarning takomillaşişi, triod lampasining yaratilişi elektr tebranişlarni hosil qiluvçi va kuçaytiruvçi radioelektron qurilmalar yaratiş imkonini berdi. Keyinçalik elektr tebranişlarning çastota sohasi oşiriladigan köp elektrodli — tetrod, pentod, geksod va geptod radiolampalari yaratildi. Vakuum texnikasinsnt taraqqiyoti natijasida fotoelement yasaldi, uning yordamida esa ovozli kino paydo böldi. 50yillarga kelib, yarimötkazgiçlar elektronikasi tez tarak,qiy etişi b-n yarimutkazgiçli asboblar — diod va triod (tranzistor)lar asosida işlaydigan ixçam hamda qulay radioelektron qurilmalar yaratildi.

    Texnika taraqqiyoti va kosmik fazoni zabt etiş vazifalariga oid ehtiyojlarni krndiriş uçun yangi mikrosxemalar (q. Mikroelektronika) yaratildi. Bundagi aktiv elementlar — yarimutkazgiçli diod va tranzistorlar öta mitti şaklda yasalib, passiv elementlar — rezistor (karşilik) va kondensatorlar vakuumda yupqa metall pardalar hosil qiliş usuli b-n tayyorlanadi va ular juda kiçik satxda montaj qilinadi. Mikroelektronikada mikrosxema elementlarining ziçligi juda katta (1sm3 ga 300 — 400 detal töğri keladi).

    Fanning turli sohalari asosida R.ning yangi tarmoqlari — kvant elektronika, optoelektronika, tranzistorlar elektronikasi, mikroelektronika, kriogen elektronikasi, dielektriklar elektronikasi, moletronika, bionika, elionika va ionika vujudga keldi.

    Q.: Mikroelektronika

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РАДИОЭЛЕКТРОНИКА — фан ва техниканинг радиочастотали электромагнит тебранишлар ва тўлқинлардан фойдаланган ҳолда ахборотларни узатиш ва ўзгартириш б-н боғлиқ бўлган соҳалари умумий номи. Улардан асосийлари — радиотехника ва электроника. Р. телеграф, телефон, фототелеграф алока, радиоэшиттириш, телевидение, радиолокация, радиоастрономия, электрон автоматика, ҳисоблаш ва бошқариш машиналари, ишлаб чиқариш жараёнларини автоматлаштириш асослари, тиббиётда физиотерапия ва ташхис усулларни кенг миқёсда қўллаш, космик қурилмалар ва б.ни ўз ичига олади.

    20-а. бошларида радиолампаларнинг такомиллашиши, триод лампасининг яратилиши электр тебранишларни ҳосил қилувчи ва кучайтирувчи радиоэлектрон қурилмалар яратиш имконини берди. Кейинчалик электр тебранишларнинг частота соҳаси ошириладиган кўп электродли — тетрод, пентод, гексод ва гептод радиолампалари яратилди. Вакуум техникасинцнт тараққиёти натижасида фотоэлемент ясалди, унинг ёрдамида эса овозли кино пайдо бўлди. 50йилларга келиб, яримўтказгичлар электроникаси тез тарак,қий этиши б-н яримутказгичли асбоблар — диод ва триод (транзистор)лар асосида ишлайдиган ихчам ҳамда қулай радиоэлектрон қурилмалар яратилди.

    Техника тараққиёти ва космик фазони забт этиш вазифаларига оид эҳтиёжларни крндириш учун янги микросхемалар (қ. Микроэлектроника) яратилди. Бундаги актив элементлар — яримутказгичли диод ва транзисторлар ўта митти шаклда ясалиб, пассив элементлар — резистор (каршилик) ва конденсаторлар вакуумда юпқа металл пардалар ҳосил қилиш усули б-н тайёрланади ва улар жуда кичик сатхда монтаж қилинади. Микроэлектроникада микросхема элементларининг зичлиги жуда катта (1см3 га 300 — 400 деталь тўғри келади).

    Фаннинг турли соҳалари асосида Р.нинг янги тармоқлари — квант электроника, оптоэлектроника, транзисторлар электроникаси, микроэлектроника, криоген электроникаси, диэлектриклар электроникаси, молетроника, бионика, элионика ва ионика вужудга келди.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.