Repressor
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 169-b. — ziyouz.com
Repressor (lot. repressor — çeklovçi, töxtatib turuvçi) — operondagi genlar transkripsiyasini, hujayrada fermentlar ta'sirini töxtatadigan regulyator oqsil. Natijada tegişli RNKning sintezi, binobarin, operon kodlayotgan fermentlarning hosil bölişi töxtaydi. R. regulyator gen nazorati ostida har bir hujayrada 10— 20 ta molekuladan, faol, ya'ni operator b-n bevosita boğlaniş imkoniyatiga ega bölgan yoki nofaol holatda sintezlanadi. Faol R.ning xrsil bölişi indutsital (hujayraga maxsus past molekulali moddalar — induktorlar tuşganida sintezlanadigan) fermentlar uçun xos. Induktor R. ga boğlanganida R.ning faolligi kamayişi tufayli tegişli fermentning sintezi boşlanadi (induksiya). Nofaol R.lar (aporepressorlar) hosil bölişi esa repressobel fermentlar uçun xos. Aporepressor hujayraga past molekulali moddalar (korrepressorlar) tuşib qolganida faollaşadi. Bunda operon kodlaydigan ferment sintezi töxtaydi (repressiya). Odatda, indikator b-n korepressor birgalikda bitta umumiy termin — effektor deb ataladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕПРЕССОР (лот. repressor — чекловчи, тўхтатиб турувчи) — оперондаги генлар транскрипциясини, ҳужайрада ферментлар таъсирини тўхтатадиган регулятор оқсил. Натижада тегишли РНКнинг синтези, бинобарин, оперон кодлаётган ферментларнинг ҳосил бўлиши тўхтайди. Р. регулятор ген назорати остида ҳар бир ҳужайрада 10— 20 та молекуладан, фаол, яъни оператор б-н бевосита боғланиш имкониятига эга бўлган ёки нофаол ҳолатда синтезланади. Фаол Р.нинг хрсил бўлиши индуцитал (ҳужайрага махсус паст молекулали моддалар — индукторлар тушганида синтезланадиган) ферментлар учун хос. Индуктор Р. га боғланганида Р.нинг фаоллиги камайиши туфайли тегишли ферментнинг синтези бошланади (индукция). Нофаол Р.лар (апорепрессорлар) ҳосил бўлиши эса репрессобел ферментлар учун хос. Апорепрессор ҳужайрага паст молекулали моддалар (коррепрессорлар) тушиб қолганида фаоллашади. Бунда оперон кодлайдиган фермент синтези тўхтайди (репрессия). Одатда, индикатор б-н корепрессор биргаликда битта умумий термин — эффектор деб аталади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.