Rezina buyumlar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 137-b. — ziyouz.com
Rezina buyumlar — rezina işlatib tayyorlanadigan mahsulotlar. Maşina detallari va agregatlari tayyorlaşda, xalq xöjalik iste'molida işlatiladi. R.b. texnik buyumlar va poyabzallarga bölinadi.
Rezina texnik buyumlar (RTB)ga qolipga quyib olinadigan buyumlar, qolipga quymasdan olinadigan buyumlar, transportyor lentalari, tasmalar, rezina quvurlar va b. kiradi. Qolipga quyib olinadigan RTB ga qistirmalar, ziçlagiçlar (salniklar, halqalar, çang, suv, moy ötkazmaydigan qopqoqçalar, rezinametall amortizatorlar va b.) kiradi. Bular pressqolipta rezina aralaşmasini quyib, söngra vulkanizatsiya qilib yoki bosim ostida quyib olinadi. Qolipga quymasdan olinadigan RTBga, asosan, avtomobil, samolyot, t.y. vagonlarining oynalarini ziçlaşda, bino panellari orasini ziçlaşda işlatiladigan buyumlar kiradi. Ular turli uzunlik va köndalang kesimli qilib tayyorlanadi. Transportyor lentalari turli işlarga möljallangan konveyerlarning elementi hisoblanadi. Lentalar, asosan, matolar qöşib tayyorlanadi. Juda mustahkam lentalar latunli pölat tros b-n armaturalanadi. Tasmalar avtomobil dvigatellarida, q.x. maşinalari, turli sanoat qurilmalaridagi tasmali uzatmanpng egiluvçan elementi bölib, yassi va ponasimon xillarga bölinadi. Yassi tasma transportyor lentalarga öxşaş rezinagazlama plastinkadan köp qatlamli kilib tayyorlanadi. Ponasimon tasmalar trapetsiodal kesimga ega bölib, rezina qatlam tasmaning yetakçi qatlami va trapetsiyaning kiçik asoslari orasida böladi, tasmaning taşqi qismi mato b-n qoplanadi.
Gaz, suyuklik, soçiluvçan materiallar va b.ni ortiqça bosim yoki vakuum b-n uzatişda egiluvçan rezina quvurlar işlatiladi. Bunday quvurlar rezinadan orasiga mato armatura qöyib tayyorlanadi.
R.b. jumlasiga rezina poyabzallar ham kiradi. Ular yelimlab, ştamplab, qolipga quyib tayyorlanişi mumkin. Rezina poyabzallar oyoqlarni namdan, zararli muhitlardan, past tradan, şikastlanişdan asraydi. Ular, asosan, iş poyabzali hisoblanadi (yana q. Poyabzal).
Q.: Poyabzal
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЕЗИНА БУЮМЛАР — резина ишлатиб тайёрланадиган маҳсулотлар. Машина деталлари ва агрегатлари тайёрлашда, халқ хўжалик истеъмолида ишлатилади. Р.б. техник буюмлар ва пойабзалларга бўлинади.
Резина техник буюмлар (РТБ)га қолипга қуйиб олинадиган буюмлар, қолипга қуймасдан олинадиган буюмлар, транспортёр ленталари, тасмалар, резина қувурлар ва б. киради. Қолипга қуйиб олинадиган РТБ га қистирмалар, зичлагичлар (сальниклар, ҳалқалар, чанг, сув, мой ўтказмайдиган қопқоқчалар, резинаметалл амортизаторлар ва б.) киради. Булар прессқолипта резина аралашмасини қуйиб, сўнгра вулканизация қилиб ёки босим остида қуйиб олинади. Қолипга қуймасдан олинадиган РТБга, асосан, автомобиль, самолёт, т.й. вагонларининг ойналарини зичлашда, бино панеллари орасини зичлашда ишлатиладиган буюмлар киради. Улар турли узунлик ва кўндаланг кесимли қилиб тайёрланади. Транспортёр ленталари турли ишларга мўлжалланган конвейерларнинг элементи ҳисобланади. Ленталар, асосан, матолар қўшиб тайёрланади. Жуда мустаҳкам ленталар латунли пўлат трос б-н арматураланади. Тасмалар автомобиль двигателларида, қ.х. машиналари, турли саноат қурилмаларидаги тасмали узатманпнг эгилувчан элементи бўлиб, ясси ва понасимон хилларга бўлинади. Ясси тасма транспортёр ленталарга ўхшаш резинагазлама пластинкадан кўп қатламли килиб тайёрланади. Понасимон тасмалар трапециодал кесимга эга бўлиб, резина қатлам тасманинг етакчи қатлами ва трапециянинг кичик асослари орасида бўлади, тасманинг ташқи қисми мато б-н қопланади.
Газ, суюклик, сочилувчан материаллар ва б.ни ортиқча босим ёки вакуум б-н узатишда эгилувчан резина қувурлар ишлатилади. Бундай қувурлар резинадан орасига мато арматура қўйиб тайёрланади.
Р.б. жумласига резина пойабзаллар ҳам киради. Улар елимлаб, штамплаб, қолипга қуйиб тайёрланиши мумкин. Резина пойабзаллар оёқларни намдан, зарарли муҳитлардан, паст традан, шикастланишдан асрайди. Улар, асосан, иш пойабзали ҳисобланади (яна қ. Пойабзал).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.