Ritorika
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 208–209-b. — ziyouz.com
Ritorika (yun. rhetorike — notiklik) — notiklik san'ati; keng ma'noda umuman badiiy nasr haqidagi fan. Mil. av. 5—4-a.larda Yunonistonda yuzaga kelib, mil. av. 3—2-a.larda tizimli fan şaklini olgan. Mil. av. 1-a.da Rimda tarqalgan. 5 qismdan iborat bölgan: materialni topiş, joylaştiriş, söz b-n ifodalaş (3 uslub: yuqori, örta, pastki hamda uslub kötarinkiligining 3 vositasi: söz tanlaş, sözlarni biriktiriş va uslubiy figuralar xaqidagi ta'limot), yodlaş, talaffuz. Qad. davrda (Sitseron, Kvintilian ijodida) işlab çiqilgan, örta asrlarda va yangi davrda (Rossiyada Lomonosov ijodida) rivojlantirilib, 19-a.da adabiyot nazariyasiga qöşilib ketgan. Keyinçalik «R.» termini dabdabali, quruq safsatani anglatgan (q. Voizlik san'ati).
Q.: Voizlik san'ati
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РИТОРИКА (юн. rhetorike — нотиклик) — нотиклик санъати; кенг маънода умуман бадиий наср ҳақидаги фан. Мил. ав. 5—4-а.ларда Юнонистонда юзага келиб, мил. ав. 3—2-а.ларда тизимли фан шаклини олган. Мил. ав. 1-а.да Римда тарқалган. 5 қисмдан иборат бўлган: материални топиш, жойлаштириш, сўз б-н ифодалаш (3 услуб: юқори, ўрта, пастки ҳамда услуб кўтаринкилигининг 3 воситаси: сўз танлаш, сўзларни бириктириш ва услубий фигуралар хақидаги таълимот), ёдлаш, талаффуз. Қад. даврда (Цицерон, Квинтилиан ижодида) ишлаб чиқилган, ўрта асрларда ва янги даврда (Россияда Ломоносов ижодида) ривожлантирилиб, 19-а.да адабиёт назариясига қўшилиб кетган. Кейинчалик «Р.» термини дабдабали, қуруқ сафсатани англатган (қ. Воизлик санъати).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.