Asosiy mazmunga ötiş
Qidiriş…Ctrl K

    Şrift ölçami

    Rumin tili

    Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 292-b. — ziyouz.com

    Rumin tili — roman tillarining bolqonroman guruhiga mansub til, Ruminiya Respublikasining rasmiy tili. Ruminiyadan taşqari Moldaviya, Ukraina, Vengriya, Makedoniya, Bolgariya, Gretsiya, Germaniya, Slovakiya, Albaniya, AQŞ va Kanadada tarqalgan. Sözlaşuvçilarning umumiy soni 25 mln. kişiga yaqin. R.t.da banat, krişan, valaşmoldavan, maramureş; Ruminiyadan taşqarida makedonrumin, meglanrumin, istrorumin lahjalari mavjud.

    R.t.da flektiv va analitik unsurlar birlaşib kelgan. Unli tovuşlar kattik va yumşoq talaffuz etiladi. Aniqlik artikli otdan keyin keladi; aniqlik va noaniqlik artikllari turlanadi; otlarda jins (rod) kategoriyasi 3 ta: mujskoy, jenskoy, sredniy. R.t.da slavyan tillariga xos söz yasovçi qöşimçalar işlatiladi; leksikasida xam jan. slavyan tillarining ta'siri kuçli.

    R.t.dagi dastlabki yozma yodgorliklar (maktublar, rasmiy iş qoğozlari, diniy matnlarning tarjimalari) 16-a. boşlariga taalluqli. Adabiy R.t.ning şakllanişi 17-a.dan boşlangan, badiiy adabiyot esa 18-a. oxirida paydo bölgan. Dastlabki davrlarda kirill alifbosidan foydalanilgan, 1860 y.da u lotin alifbosi b-n almaştirilgan.

    Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

    РУМИН ТИЛИ — роман тилларининг болқонроман гуруҳига мансуб тил, Руминия Республикасининг расмий тили. Руминиядан ташқари Молдавия, Украина, Венгрия, Македония, Болгария, Греция, Германия, Словакия, Албания, АҚШ ва Канадада тарқалган. Сўзлашувчиларнинг умумий сони 25 млн. кишига яқин. Р.т.да банат, кришан, валашмолдаван, марамуреш; Руминиядан ташқарида македонрумин, мегланрумин, истрорумин лаҳжалари мавжуд.

    Р.т.да флектив ва аналитик унсурлар бирлашиб келган. Унли товушлар каттик ва юмшоқ талаффуз этилади. Аниқлик артикли отдан кейин келади; аниқлик ва ноаниқлик артикллари турланади; отларда жинс (род) категорияси 3 та: мужской, женской, средний. Р.т.да славян тилларига хос сўз ясовчи қўшимчалар ишлатилади; лексикасида хам жан. славян тилларининг таъсири кучли.

    Р.т.даги дастлабки ёзма ёдгорликлар (мактублар, расмий иш қоғозлари, диний матнларнинг таржималари) 16-а. бошларига тааллуқли. Адабий Р.т.нинг шаклланиши 17-а.дан бошланган, бадиий адабиёт эса 18-а. охирида пайдо бўлган. Дастлабки даврларда кирилл алифбосидан фойдаланилган, 1860 й.да у лотин алифбоси б-н алмаштирилган.

    Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.