Rus alifbosi

Rus alifbosi — rusça nutqning tovuş tarkibini ifodalovçi hamda milliy rus tilining yozma va bosma şaklini hosil qiluvçi belgiharflarning izçil qatori. R.a. asta-sekin qad. slavyan yozuvi kirillitsa (q. Kirill yozuvi)p,j kelib çiqqan. 1918 y.da hoz. körinişga ega bölgan. 33 harfdan iborat: ularning 20 tasi undoş tovuşlarni (b, p, v, f, d, t, z, s, j, ş, ç, s, ş, g, k, x, m, n, l, r), 10 ta harf unlilarni — a, e, o, i, i, u sof unlilarni va «y+unli» (ya, ye, yo, yu) birikmalarini ifodalaydi. Y harfi «böğin hosil qilmaydigan i» ni yoki j undoşini bildirsa, ', — ayriş va yumşatiş belgilari alohida tovuşni biddirmaydi. R.a. sobiq SSSRdagi (va hoz. Rossiya Federatsiyasidagi) köplab xalqlarning alifbolariga asos bölgan (Mas, 1940 y. may oyida kabul kilingan va hozirgaça amalda bölgan özbek alifbosi R.a. asosida, unga muayyan özgartişlar kiritiş yöli b-n yaratilgan).

Dastlab (11-a.) qabul qilingan R.a. uzoq vaqt hoz. körinişidan harflar tarkibi va ularning nomlanişi b-n farqlanib turgan. Harflarning tarkibi esa köp asrlar mobaynida deyarli özgarişsiz qolgan. Alifbo tarkibining dastlabki qonuniy özgarişi Pyotr I ning (1708—10) va Fanlar akademiyasining (1735, 1738 va 1758) islohotlari b-n boğliq (bunda harflarning şakllari soddalaştirilib, bir neça eskirgan belgiharflar alifbodan çiqarilgan; ya, y singari harflar kiritilgan). Bunga qadar bölgan özgarişlar haqida faqat rus tili yozma yodgorliklarini kuzatiş orqaligina hukm çiqariş mumkin.