Ryazan
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 317–318-b. — ziyouz.com
Ryazan — RFdagi şahar, Ryazan viloyati markazi. Oka daryosi böyida. Yirik pristan. T.y. tuguni. Aholisi 533,1 ming kişi (1998). Maşinasozlik (stanoksozlik, «Tyajpressmaş», «Ryazselmaş») i.ç. birlaşmalari, avtomobil agregatlari, avtomobil apparaturasi, elektron priborlar, hisoblaşanalitik maşinalar, isitiş priborlari, neftni qayta işlaş, kimyoviy tola, kartonruberoid zdlari, quriliş materiallari i.ç., oziq-ovqat, yengil va yoğoçsozlik sanoati korxonalari işlab turibdi. 2 ilmiy tadqiqot inti, 4 oliy öquv yurti, 3 teatr, tarixiyme'moriy muzeyqöriqxonasi, badiiy muzey, I.P.Pavlov uymuzeyi bor. R. yilnomalarda birinçi marta 1095 y.dan tilga olingan. Dastlab Ryazan knyazligi markazi R. deb atalgan va hozirgi R.dan 50 km jan.şarqsa bölgan. Şahar 1237 y.da möğullar tomonidan vayron qilingan. 14-a. örtalarida knyazlik markazi Pereyaslavl—Ryazanskiy şahriga köçirilgan (bu knyazlik 1521 y.da Moskva davlati tarkibiga qöşildi). Şahar 1778 y. dan R. deb atala boşlagan. 1778— 1929 y.larda Ryazan gubernyasi markazi. 19-a. örtalarida R.da çöyan quyiş hamda yoğ korxonalari va b. qurilgan. 1929—30 y.larda R. Moskva viloyati okrug markazi, 1937 y.dan viloyat markazi. Me'moriy yodgorliklardan Kreml ansambli tarkibida: Xristorojdestvenskiy (15-a., 19-a.), Arxangelskiy (16-a.), Uspeniye (17-a.) soborlari, Arxiyepiskop palatalari (17- a.), Spas monastiri majmui (17— 18-a. lar), 17-a.ga oid bir qança çerkovlar, klassik uslubdagi binolar, kasalxonalar (19-a. boşlari), savdo rastalari (19- a.ning 1-yarmi) va b. saqlangan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
РЯЗАНЬ — РФдаги шаҳар, Рязань вилояти маркази. Ока дарёси бўйида. Йирик пристань. Т.й. тугуни. Аҳолиси 533,1 минг киши (1998). Машинасозлик (станоксозлик, «Тяжпрессмаш», «Рязсельмаш») и.ч. бирлашмалари, автомобиль агрегатлари, автомобиль аппаратураси, электрон приборлар, ҳисоблашаналитик машиналар, иситиш приборлари, нефтни қайта ишлаш, кимёвий тола, картонрубероид здлари, қурилиш материаллари и.ч., озиқ-овқат, енгил ва ёғочсозлик саноати корхоналари ишлаб турибди. 2 илмий тадқиқот инти, 4 олий ўқув юрти, 3 театр, тарихиймеъморий музейқўриқхонаси, бадиий музей, И.П.Павлов уймузейи бор. Р. йилномаларда биринчи марта 1095 й.дан тилга олинган. Дастлаб Рязань князлиги маркази Р. деб аталган ва ҳозирги Р.дан 50 км жан.шарқца бўлган. Шаҳар 1237 й.да мўғуллар томонидан вайрон қилинган. 14-а. ўрталарида князлик маркази Переяславль—Рязанский шаҳрига кўчирилган (бу князлик 1521 й.да Москва давлати таркибига қўшилди). Шаҳар 1778 й. дан Р. деб атала бошлаган. 1778— 1929 й.ларда Рязань губерняси маркази. 19-а. ўрталарида Р.да чўян қуйиш ҳамда ёғ корхоналари ва б. қурилган. 1929—30 й.ларда Р. Москва вилояти округ маркази, 1937 й.дан вилоят маркази. Меъморий ёдгорликлардан Кремль ансамбли таркибида: Христорождественский (15-а., 19-а.), Архангельский (16-а.), Успение (17-а.) соборлари, Архиепископ палаталари (17- а.), Спас монастири мажмуи (17— 18-а. лар), 17-а.га оид бир қанча черковлар, классик услубдаги бинолар, касалхоналар (19-а. бошлари), савдо расталари (19- а.нинг 1-ярми) ва б. сақланган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.