Sabzavot ekinlari
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 6-b. — ziyouz.com
Sabzavot ekinlari asosan, sabzavot oliş uçun yetiştiriladigan madaniy ösimliklar guruhi. 120 dan ortiq ekiladigan turi ma'lum. 10 oilaga mansub 90 turi köp tarkalgan. S.e. karamdoşlar (karam, şolğom, rediska, turp va b.), soyabonguldoşlar (sabzi, selderey, petruşka, ukrop va b.), şöradoşlar (lavlagi va b.), qovokdoşlar (bodring, tarvuz, qovun, qovoq), tomatdoşlar (pomidor, baqlajon, qalampir), burçoqdoşlar (moş, nöxat, loviya), murakkabguldoşlar (salat va b.), piyozdoşlar (piyoz, sarimsoq), torondoşlar (rovoç, otquloq) boşoqdoşlar (şirin donli makkajuxori) botanik oilalariga bölinadi. Piyozdoşlar va boşoqdoşlar bir pallali, qolganlari ikki pallali usimliklarga mansub. S.e. ösişi va rivojlanişi davomiyligi tipiga köra, bir yillik (bodring, pomidor, qalampir, baqlajon), ikki yillik (sabzi, karam, piyoz, sarimsok, va b.) va köp yillik (şovul, otquloq va b.) ekinlarga bölinadi. Mahsuldor organlari (yeyiladigan qismi)ga köra 5 guruhga: i l dizmevalilar (sabzi, lavlagi, şolğom, turp, rediska), piyozlilar (piyoz, sarimsok,), mevali sabzavotlar (pomidor, baklajon, kalampir, bodring, tarvuz, qovun va b.), bargli sabzavotlar (karam, ukrop, ismaloq, selderey, petruşka), dukkakli sabzavotlar (kök nuxat, loviya, jandiq)ga bulinadi. Ikki yillik S.e. da 1-yili ovkatga işlatiladigan hosil organlari yetişadi. 2-yili ular urug (piyoz, sarimsok, karam va b.) beradi. Köpçilik S.e. issiqsevar, tuproq unumdorligi va namga talabçan (yana q. Sabzavotçilik). S.e. jahondagi barça dexdonçilik mintaqalarida yetiştiriladi.
Q.: Sabzavotçilik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САБЗАВОТ ЭКИНЛАРИ асосан, сабзавот олиш учун етиштириладиган маданий ўсимликлар гуруҳи. 120 дан ортиқ экиладиган тури маълум. 10 оилага мансуб 90 тури кўп таркалган. С.э. карамдошлар (карам, шолғом, редиска, турп ва б.), соябонгулдошлар (сабзи, сельдерей, петрушка, укроп ва б.), шўрадошлар (лавлаги ва б.), қовокдошлар (бодринг, тарвуз, қовун, қовоқ), томатдошлар (помидор, бақлажон, қалампир), бурчоқдошлар (мош, нўхат, ловия), мураккабгулдошлар (салат ва б.), пиёздошлар (пиёз, саримсоқ), торондошлар (ровоч, отқулоқ) бошоқдошлар (ширин донли маккажухори) ботаник оилаларига бўлинади. Пиёздошлар ва бошоқдошлар бир паллали, қолганлари икки паллали усимликларга мансуб. С.э. ўсиши ва ривожланиши давомийлиги типига кўра, бир йиллик (бодринг, помидор, қалампир, бақлажон), икки йиллик (сабзи, карам, пиёз, саримсок, ва б.) ва кўп йиллик (шовул, отқулоқ ва б.) экинларга бўлинади. Маҳсулдор органлари (ейиладиган қисми)га кўра 5 гуруҳга: и л дизмевалилар (сабзи, лавлаги, шолғом, турп, редиска), пиёзлилар (пиёз, саримсок,), мевали сабзавотлар (помидор, баклажон, калампир, бодринг, тарвуз, қовун ва б.), баргли сабзавотлар (карам, укроп, исмалоқ, сельдерей, петрушка), дуккакли сабзавотлар (кўк нухат, ловия, жандиқ)га булинади. Икки йиллик С.э. да 1-йили овкатга ишлатиладиган ҳосил органлари етишади. 2-йили улар уруг (пиёз, саримсок, карам ва б.) беради. Кўпчилик С.э. иссиқсевар, тупроқ унумдорлиги ва намга талабчан (яна қ. Сабзавотчилик). С.э. жаҳондаги барча дехдончилик минтақаларида етиштирилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.