Sattor Yaraşev
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 89-b. — ziyouz.com
Yaraşev Sattor (1915.26.2, Vobkent tumani — 1991.13.2, Toşkent) — xonanda (lirikdramatik tenor), sozanda (tanbur), Özbekiston xalq artisti (1959). Töla, nihoyatda kuçli, çiroyli va ta'sirçan ovoz sohibi. Ijroçilik uslubi opera xonandaligi hamda milliy aşulaçilik an'analarining uyğunlaşuviga asoslangan. Moskvadagi Özbek opera studiyasi (1952), Toşkent konservatoriyasi (1972) ni tugatgan. Aşulaçilik va tanbur ijroçiligini E. Kurbonovdan, keyinçalik mumtoz aşula yöllarini Yu.Rajabiy, O.Nuriddinovlardan örgangan. Vobkent tuman kz—sz teatri artisti (1934 yildan) va direktori (1938—40), Buxoro teatri (1940—43), Yangiyöl teatri (1943— 44), «Toşsovet» nomli teatr (1944—47) artisti. Bu davrda özbek musiqali dramalarida Tohir («Tohir va Zuhra»; T. Jalilov), Mu qanna («Muqanna»; Yu.Rajabiy va G. Muşel), Farhod («Farhod va Şirin»; Yu.Rajabiy va B.Nadejdin) va boşqalar obrazlarni yaratgan. 1952— 70 yillarda Navoiy teatrida yakkaxon xonanda bölgan, 1967 yildan Toşkent teatr va rassomlik san'ati in-tida dars bergan. Uning iste'dodi, ayniqsa, Qays («Layli va Majnun», T.Sodiqov, R.Glier), Çöponali («Maysaraning işi», S.Yudakov), Moniy, Furqat («Dilorom», «Şoir qalbi», M. Aşrafiy), Yölçi («Zulmatdan ziyo», R. Hamroyev), Ravşan («Kör öğli», U.Hojibekov) va boşqalar partiyalarda namoyon bölgan. Konsert repertuaridan maqom yöllari va mumtoz aşulalar («Uşşoq», «Dugoh», «Segoh», «Feruz», «Miskin»), bastakorlar asarlari («Qonga botsin», J. Sultonov va boşqalar), özbek kompozitorlari asarlari («Jon Özbekiston», S.Yudakov; «Vatan», M.Burhonov; «Paxtakorlarga», D.Zokirov) örin olgan. Ya. ijodiga bağişlangan videofilm va telefilm (1989) suratga olingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ЯРАШЕВ Саттор (1915.26.2, Вобкент тумани — 1991.13.2, Тошкент) — хонанда (лирикдраматик тенор), созанда (танбур), Ўзбекистон халқ артисти (1959). Тўла, ниҳоятда кучли, чиройли ва таъсирчан овоз соҳиби. Ижрочилик услуби опера хонандалиги ҳамда миллий ашулачилик анъаналарининг уйғунлашувига асосланган. Москвадаги Ўзбек опера студияси (1952), Тошкент консерваторияси (1972) ни тугатган. Ашулачилик ва танбур ижрочилигини Э. Курбоновдан, кейинчалик мумтоз ашула йўлларини Ю.Ражабий, О.Нуриддиновлардан ўрганган. Вобкент туман кз—сз театри артисти (1934 йилдан) ва директори (1938—40), Бухоро театри (1940—43), Янгийўл театри (1943— 44), «Тошсовет» номли театр (1944—47) артисти. Бу даврда ўзбек мусиқали драмаларида Тоҳир («Тоҳир ва Зуҳра»; Т. Жалилов), Му қанна («Муқанна»; Ю.Ражабий ва Г. Мушель), Фарҳод («Фарҳод ва Ширин»; Ю.Ражабий ва Б.Надеждин) ва бошқалар образларни яратган. 1952— 70 йилларда Навоий театрида яккахон хонанда бўлган, 1967 йилдан Тошкент театр ва рассомлик санъати ин-тида дарс берган. Унинг истеъдоди, айниқса, Қайс («Лайли ва Мажнун», Т.Содиқов, Р.Глиэр), Чўпонали («Майсаранинг иши», С.Юдаков), Моний, Фурқат («Дилором», «Шоир қалби», М. Ашрафий), Йўлчи («Зулматдан зиё», Р. Ҳамроев), Равшан («Кўр ўғли», У.Ҳожибеков) ва бошқалар партияларда намоён бўлган. Концерт репертуаридан мақом йўллари ва мумтоз ашулалар («Ушшоқ», «Дугоҳ», «Сегоҳ», «Феруз», «Мискин»), бастакорлар асарлари («Қонга ботсин», Ж. Султонов ва бошқалар), ўзбек композиторлари асарлари («Жон Ўзбекистон», С.Юдаков; «Ватан», М.Бурҳонов; «Пахтакорларга», Д.Зокиров) ўрин олган. Я. ижодига бағишланган видеофильм ва телефильм (1989) суратга олинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.