Sattor Yaraşev

Sattor Yaraşev (1915-yil 26-fevral, Vobkent tumani — 1991-yil 13-fevral, Toşkent) — özbek xonandasi va sozandasi. ÖzME uni lirik-dramatik tenor ovozli qöşiqçi va tanbur ijroçisi sifatida tavsiflaydi; 1959-yilda Özbekiston xalq artisti unvoniga sazovor bölgan.

ÖzME'ga köra, Yaraşevning ovozi töla, juda kuçli, yoqimli va ta'sirçan bölgan, ijro uslubida esa Yevropa opera maktabi bilan özbek milliy aşulaçiligi an'analari birlaşgan. U aşula aytiş va tanbur çalişni E. Qurbonovdan örgangan, keyinroq mumtoz aşula yöllarini Yu. Rajabiy va O. Nuriddinovdan özlaştirgan. Professional ta'limni Moskvadagi Özbek opera studiyasida (1952) olgan, ança keyin, 1972-yilda Toşkent konservatoriyasini ham tamomlagan.

Sahna yöli tuğilgan yurtidan boşlangan: 1934-yildan Vobkent tumani kolxoz-sovxoz teatrida artist bölib işlagan, 1938—1940-yillarda şu teatrga rahbarlik qilgan. Söngra Buxoro teatri (1940—1943), Yangiyöl teatri (1943—1944) va Toşkentdagi «Toşsovet» teatri (1944—1947) sahnalarida çiqqan. Bu yillarda u musiqali dramalarda bir qator boş qahramonlarni ijro etgan: «Tohir va Zuhra»da Tohir, «Muqanna»da Muqanna, «Farhod va Şirin»da Farhod.

1952—1970-yillarda Yaraşev Navoiy teatrining yakkaxon xonandasi bölgan. ÖzME uning iste'dodi ayniqsa yorqin namoyon bölgan partiyalarni sanaydi: «Layli va Majnun» operasida Qays, «Maysaraning işi»da Çöponali, «Dilorom»da Moniy, «Şoir qalbi»da Furqat, «Zulmatdan ziyo»da Yölçi va «Kör öğli»da Ravşan. 1967-yildan Toşkent teatr va rassomlik san'ati institutida ham dars bergan.

Xonanda konsertlarda maqom yöllari va «Uşşoq», «Dugoh», «Segoh», «Feruz», «Miskin» kabi mumtoz aşulalarni kuylagan. Uning dasturidan bastakorlar asarlari, masalan, J. Sultonovning «Qonga botsin» qöşiği, şuningdek özbek kompozitorlarining asarlari — S. Yudakovning «Jon Özbekiston», M. Burhonovning «Vatan», D. Zokirovning «Paxtakorlarga» qöşiqlari örin olgan. ÖzME'ga köra, 1989-yilda xonanda ijodiga bağişlab videofilm va telefilm suratga olingan.