Savdo
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 14-b. — ziyouz.com
Savdo — 1) tovar muomalasining bir turi, mehnat mahsulotlari va xizmatlarni oldisotdi yöli b-n ayirboşlaş şakli. Bunda tovar xaridi miqdori, tovar sifati, sotişdan oddin yoki keyin xizmatlar körsatiş, sotib olingan tovar yoki xizmat haqini hisobkitob qiliş tartibi va b. şartlaşiladi; 2) sotuvçilar va xaridorlar örtasidagi qiymat almaşuviga doir munosabatlar. Tovar i.ç. paydo bölişi b-n tovarlarni pul vositasida ayirboşlaş, ya'ni S. vujudga kelgan. Xalqxöjaligining ijtimoiy mehnat taqsimoti natijasida ajralib çiqqan va tovarlarni olişsotiş va ular b-n boğliq xizmatlar körsatişda vositaçilik faoliyatini amalga oşiradigan tarmoği. Işlab çiqariş b-n iste'molni özaro boğlaydi, tovarlarni sönggi iste'molçi (aholi)ga yetkazişni ta'minlaydi. Ulgurji va çakana savdoga bölinadi. Ulgurji S — tovarlarni i.ç. iste'moli yoki qayta sotiş uçun yirik partiyalarda sotib oladigan yoki saklaydigan, ularni çakana S.ga, iste'molçi yoki b. savdo taşkilotlariga sotadigan muassasalarmajmui. Çakana S. — bevosita iste'molçining pul daromadlariga ayirboşlaş yöli b-n yakka yoki kiçikroq miqdordagi tovarlarni sotib oxirgi iste'molçiga xizmat körsatadi. S. içki va taşqi S.ga bölinadi. Içki S. bir mamlakat doirasida tovar muomalasiga xizmat körsatadi. Taşqi S. mamlakatlararo tovar muomalasini qamraydi. Suğurta, turizm, fraxt, bank faoliyati «körinmas» (joriy harakatlar böyiça sezilmas) S.ga kiradi (yana q. Marketing).
Q.: Marketing
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САВДО — 1) товар муомаласининг бир тури, меҳнат маҳсулотлари ва хизматларни олдисотди йўли б-н айирбошлаш шакли. Бунда товар хариди миқдори, товар сифати, сотишдан оддин ёки кейин хизматлар кўрсатиш, сотиб олинган товар ёки хизмат ҳақини ҳисобкитоб қилиш тартиби ва б. шартлашилади; 2) сотувчилар ва харидорлар ўртасидаги қиймат алмашувига доир муносабатлар. Товар и.ч. пайдо бўлиши б-н товарларни пул воситасида айирбошлаш, яъни С. вужудга келган. Халқхўжалигининг ижтимоий меҳнат тақсимоти натижасида ажралиб чиққан ва товарларни олишсотиш ва улар б-н боғлиқ хизматлар кўрсатишда воситачилик фаолиятини амалга оширадиган тармоғи. Ишлаб чиқариш б-н истеъмолни ўзаро боғлайди, товарларни сўнгги истеъмолчи (аҳоли)га етказишни таъминлайди. Улгуржи ва чакана савдога бўлинади. Улгуржи С — товарларни и.ч. истеъмоли ёки қайта сотиш учун йирик партияларда сотиб оладиган ёки саклайдиган, уларни чакана С.га, истеъмолчи ёки б. савдо ташкилотларига сотадиган муассасалармажмуи. Чакана С. — бевосита истеъмолчининг пул даромадларига айирбошлаш йўли б-н якка ёки кичикроқ миқдордаги товарларни сотиб охирги истеъмолчига хизмат кўрсатади. С. ички ва ташқи С.га бўлинади. Ички С. бир мамлакат доирасида товар муомаласига хизмат кўрсатади. Ташқи С. мамлакатлараро товар муомаласини қамрайди. Суғурта, туризм, фрахт, банк фаолияти «кўринмас» (жорий ҳаракатлар бўйича сезилмас) С.га киради (яна қ. Маркетинг).
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.