Sayfi Qudaş
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 54-b. — ziyouz.com
Sayfi Qudaş (taxallusi; asl ism-şarifi Qudaşev Sayfi Fattaxoviç) [1894.21.9 (3.10) Boşqirdiston Respublikasi, Çişma tumani Klyaşevo qişloği —1994] — Boşqirdiston xalq şoiri (1964). Ufadagi «Oliya» madrasasida tahsil kurgan. Söng Qozoğistonda öqituvçi bölib işlagan. Ijodi 1913 y.dan boşlangan. Dastlabki şe'rlarida boşqird xalqi çekkan azobuqubatlar tufayli mustamlakaçilarning zulm va zöravonligiga qarşi norozilik («Men yaşagan muhit», «Dunyo», «Kaçon tugaydi?» va b.), haqsizhuquqsiz xotin-qizlar qismatiga xayrixohlik («Salima», «Beçora Muslima» va b.) ohanglari öz ifodasini topgan. «Ozodlik qöşiği» (1917), «Omoç qöşiği» (1926), «Kuraş qahramoni» (1928), «Respublika kuylaydi» (1940), «Çin qalbdan» (1944), «Sevgim» (1956), «Yaproqlar tökilganda» (1960), «Mening boğçamda» (1964), «Şe'rlar» (1974) singari hayotsevarlik ğoyalari b-n suğorilgan şe'riy töplamlar, boşqird xalqining sovet davridagi hayotini tasvirlaşga bağişlangan «Çamanzorda» nida» (1920), «Xat» (1930) dostonlari, «Qöşqayin» (1936) şe'riy romani va «Yoşlik izidan» (1964) xotiralar kitobi muallifi. «Bahorni qarşilaganda» tarixiy biografik qissasi (1954) A. Töqay va M. Ğafuriyning döstligi tarixiga bağişlangan. «Xotirga kelgan daqiqalar» kitobi (1957) uşbu qissaning davomi bölib, undan Boşqirdiston, Tatariston va Qozoğistonning 1910—30 y.lardagi adabiy hayotiga oid xotiralar örin olgan. S Q. Ğafur Ğulom kabi özbek şoirlari b-n yaqin ijodiy aloqada bölgan. Ayrim şe'rlari özbek tiliga tarjima qilingan.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
САЙФИ ҚУДАШ (тахаллуси; асл исм-шарифи Қудашев Сайфи Фаттахович) [1894.21.9 (3.10) Бошқирдистон Республикаси, Чишма тумани Кляшево қишлоғи —1994] — Бошқирдистон халқ шоири (1964). Уфадаги «Олия» мадрасасида таҳсил курган. Сўнг Қозоғистонда ўқитувчи бўлиб ишлаган. Ижоди 1913 й.дан бошланган. Дастлабки шеърларида бошқирд халқи чеккан азобуқубатлар туфайли мустамлакачиларнинг зулм ва зўравонлигига қарши норозилик («Мен яшаган муҳит», «Дунё», «Качон тугайди?» ва б.), ҳақсизҳуқуқсиз хотин-қизлар қисматига хайрихоҳлик («Салима», «Бечора Муслима» ва б.) оҳанглари ўз ифодасини топган. «Озодлик қўшиғи» (1917), «Омоч қўшиғи» (1926), «Кураш қаҳрамони» (1928), «Республика куйлайди» (1940), «Чин қалбдан» (1944), «Севгим» (1956), «Япроқлар тўкилганда» (1960), «Менинг боғчамда» (1964), «Шеърлар» (1974) сингари ҳаётсеварлик ғоялари б-н суғорилган шеърий тўпламлар, бошқирд халқининг совет давридаги ҳаётини тасвирлашга бағишланган «Чаманзорда» нида» (1920), «Хат» (1930) достонлари, «Қўшқайин» (1936) шеърий романи ва «Ёшлик изидан» (1964) хотиралар китоби муаллифи. «Баҳорни қаршилаганда» тарихий биографик қиссаси (1954) А. Тўқай ва М. Ғафурийнинг дўстлиги тарихига бағишланган. «Хотирга келган дақиқалар» китоби (1957) ушбу қиссанинг давоми бўлиб, ундан Бошқирдистон, Татаристон ва Қозоғистоннинг 1910—30 й.лардаги адабий ҳаётига оид хотиралар ўрин олган. С Қ. Ғафур Ғулом каби ўзбек шоирлари б-н яқин ижодий алоқада бўлган. Айрим шеърлари ўзбек тилига таржима қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.