Şamsulmulk
Manba: ÖzME, 9-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 27-b. — ziyouz.com
Şamsulmulk ŞAMSULMULK, Malik Şamsulmulk (Nasr) ibn Ibrohim Tamğaçxon (11-a.ning 1çoragi — 1080, Buxoro) — Qoraxoniylar hukmdori (1068—80). Ğarbiy qoraxoniylar xoqonligi asosçisi Ibrohim ibn Nasrning öğli. Saljukiylar sultoni Ann Lrslonning bevaqt ölimidan keyin Ş.Termiz va Balxni qisqa muddat işğol qilib turgan. Biroq tez orada Alp Arslonning vorisi Malikşoh bu şaharlarni öz davlatiga qayta qöşib olgan. Boşqa tarafdan Qodir Yusuf Tamğaçxon va uning öğillari Ş.ka qarşi kuraş olib borib, undan Sirdaryoning şimoli va Farğona vodiysini tortib olganlar. Ş. Movarounnahr, xususan, Buxoroda katta qurilişlar olib borgan. «Buxoro tarixi» asarida keltirilişiça, Buxoro ş. va uning atroflarida qurilgan köplab me'moriy obidalar Ş. nomi b-n boğliqdir. U Buxorodagi Jome masjidini ta'mirlab, qayta qurgan (1069). Karmana yaqinidagi Çöli Malikda haşamatli karvonsaroy va rabot (q. Raboti Malik) va Hazora qişloğida Deggaroniy masjidini ham Ş. qurdirgan.
Manba: Narşaxiy, Buxoro tarixi, T., 1966.
Q.: Raboti Malik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШАМСУЛМУЛК, Малик Шамсулмулк (Наср) ибн Иброҳим Тамғачхон (11-а.нинг 1чораги — 1080, Бухоро) — Қорахонийлар ҳукмдори (1068—80). Ғарбий қорахонийлар хоқонлиги асосчиси Иброҳим ибн Насрнинг ўғли. Салжукийлар султони Ann Лрслоннинг бевақт ўлимидан кейин Ш.Термиз ва Балхни қисқа муддат ишғол қилиб турган. Бироқ тез орада Алп Арслоннинг вориси Маликшоҳ бу шаҳарларни ўз давлатига қайта қўшиб олган. Бошқа тарафдан Қодир Юсуф Тамғачхон ва унинг ўғиллари Ш.ка қарши кураш олиб бориб, ундан Сирдарёнинг шимоли ва Фарғона водийсини тортиб олганлар. Ш. Мовароуннаҳр, хусусан, Бухорода катта қурилишлар олиб борган. «Бухоро тарихи» асарида келтирилишича, Бухоро ш. ва унинг атрофларида қурилган кўплаб меъморий обидалар Ш. номи б-н боғлиқдир. У Бухородаги Жоме масжидини таъмирлаб, қайта қурган (1069). Кармана яқинидаги Чўли Маликда ҳашаматли карвонсарой ва работ (қ. Работы Малик) ва Ҳазора қишлоғида Деггароний масжидини ҳам Ш. қурдирган.
Манба: Наршахий, Бухоро тарихи, Т., 1966.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.