Şirinak
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 159-b. — ziyouz.com
Şirinak — qovun-tarvuzning eng şirin namunalarini tanlaş va baholaş maqsadida ötkaziladigan an'anaviy musobaqa, bahslaşuv. Qadimdan kuz boşida, qovuntarvuz ğarq pişgan davrda bozorlarda, qovun sayillarida ötkazib kelingan. Ş.da mirişkor qovunçi dehqonlar özlari yetiştirgan hosilning eng sarasini namoyiş qilganlar. 20-asrning 70—80-y.larida Özbekiston xalq xöjaligi yutuqlari körgazmasida (Toşkent şahrida) Ş. polizçi dehqonlarning maxsus köriktanlovi — qovun sayli şaklida har yili 1 sentyabrda ötkazilgan. Ş.da musobaqalaşuvçi tomonlarning özlari qovuntarvuzning eng sarasi va şirin deb bilgan namunaparini tanlaydilar. Tanlangan qovuntarvuzlar söyilib, şirin va sara deb topilgan namunalar çaşnaçilar (q. Çaşnaçilik) tomonidan e'lon qilinadi. Kimniki şirin çiqsa, şu tomon ğolib deb topiladi. Tanlovda hay'at tuzilib, u qovuntarvuzning taşqi körinişi, sifati, şirinligi, eti tarkibidagi qand moddasi miqdori, hosildorligi, taşişga, saqtaşga çidami va boşqalarga baho beradi hamda ğoliblarni e'lon qiladi, sovrinlarni topşiradi. Ğolib topilgan nav uruğlari ekiş uçun tavsiya etiladi.
Ş. hozir ham şaharlar va tumanlarda qovun bozorlarida, qovun sayillari, hosil bayramlarida uyuştiriladi, qovun işqibozlari, havaskor polizçi dehqonlar örtasida ötkazib turiladi.
Q.: Çaşnaçilik
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШИРИНАК — қовун-тарвузнинг энг ширин намуналарини танлаш ва баҳолаш мақсадида ўтказиладиган анъанавий мусобақа, баҳслашув. Қадимдан куз бошида, қовунтарвуз ғарқ пишган даврда бозорларда, қовун сайилларида ўтказиб келинган. Ш.да миришкор қовунчи деҳқонлар ўзлари етиштирган ҳосилнинг энг сарасини намойиш қилганлар. 20-асрнинг 70—80-й.ларида Ўзбекистон халқ хўжалиги ютуқлари кўргазмасида (Тошкент шаҳрида) Ш. полизчи деҳқонларнинг махсус кўриктанлови — қовун сайли шаклида ҳар йили 1 сентябрда ўтказилган. Ш.да мусобақалашувчи томонларнинг ўзлари қовунтарвузнинг энг сараси ва ширин деб билган намунапарини танлайдилар. Танланган қовунтарвузлар сўйилиб, ширин ва сара деб топилган намуналар чашначилар (қ. Чашначилик) томонидан эълон қилинади. Кимники ширин чиқса, шу томон ғолиб деб топилади. Танловда ҳайъат тузилиб, у қовунтарвузнинг ташқи кўриниши, сифати, ширинлиги, эти таркибидаги қанд моддаси миқдори, ҳосилдорлиги, ташишга, сақташга чидами ва бошқаларга баҳо беради ҳамда ғолибларни эълон қилади, совринларни топширади. Ғолиб топилган нав уруғлари экиш учун тавсия этилади.
Ш. ҳозир ҳам шаҳарлар ва туманларда қовун бозорларида, қовун сайиллари, ҳосил байрамларида уюштирилади, қовун ишқибозлари, ҳаваскор полизчи деҳқонлар ўртасида ўтказиб турилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.