Şohruxbiy

Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 221-b. — ziyouz.com

Şohruxbiy ŞOHRUXBIY, Şohrux, Şohruxxon (taxm. 1680/81 1721) Qöqon xonligi asosçisi va birinçi xoni (1709—21). A/ş/ glardan. Rivoyatlarga köra, Ş. Oltin Beşik avlodidan bölgan. Mulla Olimning «Tarixi Turkiston» asarida keltirilişiça, özbeklar Çodak xöjalari hukmronligi asoratidan xalos bölişga ahd qilib Oltin Beşikning avlodi Şohruxxon Aşurbek öğlini Tarğovada xon qilib saylaşga qaror qildilar.

Ş. örda va qörğon uçun qulay joy tanlaşga farmon beradi. Yuborilgan odamlar «Kök tönliklar» yaşaydigan ikki soy oraliğida joylaşgan hududni qulay joy, deb hisoblaydilar. Ular bu yerda ark quradilar va uning atrofida saroy va binolar qura boşlaydilar. Şundan keyin Ş.ni taxtga ötkazadilar (1709).

Ş. davrida xonlik öz tasarrufiga Qöqon, Isfara va Marğilon atroflarini qöşib olgan. Ş.dan söng taxtga uning katta öğli Abdurahimbiy ötirgan.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ШОҲРУХБИЙ, Шоҳрух, Шоҳруххон (тахм. 1680/81 1721) Қўқон хонлиги асосчиси ва биринчи хони (1709—21). А/ш/ глардан. Ривоятларга кўра, Ш. Олтин Бешик авлодидан бўлган. Мулла Олимнинг «Тарихи Туркистон» асарида келтирилишича, ўзбеклар Чодак хўжалари ҳукмронлиги асоратидан халос бўлишга аҳд қилиб Олтин Бешикнинг авлоди Шоҳруххон Ашурбек ўғлини Тарғовада хон қилиб сайлашга қарор қилдилар.

Ш. ўрда ва қўрғон учун қулай жой танлашга фармон беради. Юборилган одамлар «Кўк тўнликлар» яшайдиган икки сой оралиғида жойлашган ҳудудни қулай жой, деб ҳисоблайдилар. Улар бу ерда арк қурадилар ва унинг атрофида сарой ва бинолар қура бошлайдилар. Шундан кейин Ш.ни тахтга ўтказадилар (1709).

Ш. даврида хонлик ўз тасарруфига Қўқон, Исфара ва Марғилон атрофларини қўшиб олган. Ш.дан сўнг тахтга унинг катта ўғли Абдураҳимбий ўтирган.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.