Şokir Sulaymon
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 188-b. — ziyouz.com
Şokir Sulaymon (asl nomi Sulaymonov Şokir) (1900, Qöqon — 1942.5.9, Toşkent) — yozuvçi, adabiyotşunos va pedagog. 1916 yilda «usuli jadid» maktabini tugatib, Orenburgdagi «Husayniya» madrasasida tahsil körgan. Söngra Toşkentdagi özbek ölka erlar maorif instituti (1920—22), Moskvadagi işçilar fti (1922—24), Oliy pedagogika akademiyasi (1924—26)da öqigan. Respublikaning öşa vaqtdagi poytaxti Samarqandga qaytgaç, partiya maktabida özbek tili öqituvçisi (1926), «Maorif va öqituvçi» hamda «Yer yuzi» jur.larida mas'ul kotib (1927—30), Özbekiston untida assistent, dotsent (1931—37), Özdavnaşrda muharrir (1938), Til va adabiyot intida katta ilmiy xodim (1940— 41). «Qizil qalam» (1926—30) adabiy taşkiloti, Özbekiston Yozuvçilar uyuşmasi va uyuşmaning Samarqand viloyat bölimini taşkil etişda faol qatnaşgan. Ş.S. ijodini 1919 yilda şe'r yoziş bilan boşlagan. «Erk kuylari» (1926), «Ğalaba marşi» (1928), «Davr hayqiriği» (1932) şe'riy töplamlari, «Yangi saroy» (1931), «Ötganlarni eslaganda» (1933) dostonlari, «Aççiq xotiralar» (1930), «Yangi turmuşda», «Baxtli Halima» (1931), «Gulasal» (1933) kabi hikoya, şe'r va dostonlar muallifi. Özbekiston yozuvçilarining 1qurultoyiga sovğa sifatida «Saylanma asarlar töplami» (1934) naşr etilgan. «Qul», «Qutuliş alangasi», «Qonli devor», «Şarq qizi» singari şe'rlari bilan özbek şe'riyatida soçma janrining; «Oq negr», «Fin Fon», «Yama ham Hama», «Hindistonda», «Butun dunyoga sayohat» singari asarlari bilan özbek bolalar adabiyotining şakllanişiga hissa qöşgan. 1941 yil 27 avg.da «Ittihodi tolibon» (1918—19), «Milliy ittihod» (1919—22) aksilinqilobiy taşkilotlariga a'zo bölganlik va millatçiliqda ayblanib qamoqqa olingan, söng otib taşlangan. 1956 yil 17 sentyabrda oqlangan.
As: Öç, T., 1964.
Ad.: Yunusov M., Şokir Sulaymon [Saxiy qalamlar!, T., 1975.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОКИР СУЛАЙМОН (асл номи Сулаймонов Шокир) (1900, Қўқон — 1942.5.9, Тошкент) — ёзувчи, адабиётшунос ва педагог. 1916 йилда «усули жадид» мактабини тугатиб, Оренбургдаги «Ҳусайния» мадрасасида таҳсил кўрган. Сўнгра Тошкентдаги ўзбек ўлка эрлар маориф институти (1920—22), Москвадаги ишчилар фти (1922—24), Олий педагогика академияси (1924—26)да ўқиган. Республиканинг ўша вақтдаги пойтахти Самарқандга қайтгач, партия мактабида ўзбек тили ўқитувчиси (1926), «Маориф ва ўқитувчи» ҳамда «Ер юзи» жур.ларида масъул котиб (1927—30), Ўзбекистон унтида ассистент, доцент (1931—37), Ўздавнашрда муҳаррир (1938), Тил ва адабиёт интида катта илмий ходим (1940— 41). «Қизил қалам» (1926—30) адабий ташкилоти, Ўзбекистон Ёзувчилар уюшмаси ва уюшманинг Самарқанд вилоят бўлимини ташкил этишда фаол қатнашган. Ш.С. ижодини 1919 йилда шеър ёзиш билан бошлаган. «Эрк куйлари» (1926), «Ғалаба марши» (1928), «Давр ҳайқириғи» (1932) шеърий тўпламлари, «Янги сарой» (1931), «Ўтганларни эслаганда» (1933) достонлари, «Аччиқ хотиралар» (1930), «Янги турмушда», «Бахтли Ҳалима» (1931), «Гуласал» (1933) каби ҳикоя, шеър ва достонлар муаллифи. Ўзбекистон ёзувчиларининг 1қурултойига совға сифатида «Сайланма асарлар тўплами» (1934) нашр этилган. «Қул», «Қутулиш алангаси», «Қонли девор», «Шарқ қизи» сингари шеърлари билан ўзбек шеъриятида сочма жанрининг; «Оқ негр», «Фин Фон», «Яма ҳам Ҳама», «Ҳиндистонда», «Бутун дунёга саёҳат» сингари асарлари билан ўзбек болалар адабиётининг шаклланишига ҳисса қўшган. 1941 йил 27 авг.да «Иттиҳоди толибон» (1918—19), «Миллий иттиҳод» (1919—22) аксилинқилобий ташкилотларига аъзо бўлганлик ва миллатчилиқда айбланиб қамоққа олинган, сўнг отиб ташланган. 1956 йил 17 сентябрда оқланган.
Ас: Ўч, Т., 1964.
Ад.: Юнусов М., Шокир Сулаймон [Сахий қаламлар!, Т., 1975.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.