Şomil
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 194-b. — ziyouz.com
Şomil ŞOMIL, Imom Şomil (1799, Doğistonning Gimra ovuli — 1871.4.2, Madina) — Dogiston va Çeçeniston toğ xalqlarining çor Rossiyasi mustamlakaçilari zulmiga qarşi muridiylik şiorlari ostida ötgan harakat (1834— 59) rahbari. 20-y.larda muridiylikni tarğib etgan Ğozi Muhammadning safdoşlaridan biriga aylangan. U bilan, söngra Hamzatbek bilan birga toğliklarning podşo qöşinlariga qarşi quraşiga rahbarlik qilgan. 1834 yil Hamzatbek öldirilgaç, Ş. imom deb e'lon qilingan va 25 yil mobaynida Kavkazdagi toğ xalqlarining kuraşini boşqargan (q. Kavkaz uruşlari). Ş. öziga xos diniy davlat —imomlik (imomat) barpo etgan, undagi dunyoviy va diniy hokimiyat Ş. qölida bölgan. Ş. podşo qöşinlariga qarşi kuraş olib borgan va 40-y.larda bir qança yirik ğalabalarga erişgan. 1859 yil 25 avg. da Ş. 400 muridi bilan Gunib ovulida qamalda qolgan va 26 avg.da taslim bölgan. Ş. oilasi bilan Kalugaga surgun qilingan. 1870 yil unga Makkaga, haj ziyoratiga borişga ruxsat berilgan. Makkaga ketayotganda (Madinada) vafot etgan, alBoqiya qabristonida dafn qilingan.
Q.: Kavkaz uruşlari
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШОМИЛ, Имом Шомил (1799, Доғистоннинг Гимра овули — 1871.4.2, Мадина) — Догистон ва Чеченистон тоғ халқларининг чор Россияси мустамлакачилари зулмига қарши муридийлик шиорлари остида ўтган ҳаракат (1834— 59) раҳбари. 20-й.ларда муридийликни тарғиб этган Ғози Муҳаммаднинг сафдошларидан бирига айланган. У билан, сўнгра Ҳамзатбек билан бирга тоғликларнинг подшо қўшинларига қарши қурашига раҳбарлик қилган. 1834 йил Ҳамзатбек ўлдирилгач, Ш. имом деб эълон қилинган ва 25 йил мобайнида Кавказдаги тоғ халқларининг курашини бошқарган (қ. Кавказ урушлари). Ш. ўзига хос диний давлат —имомлик (имомат) барпо этган, ундаги дунёвий ва диний ҳокимият Ш. қўлида бўлган. Ш. подшо қўшинларига қарши кураш олиб борган ва 40-й.ларда бир қанча йирик ғалабаларга эришган. 1859 йил 25 авг. да Ш. 400 муриди билан Гуниб овулида қамалда қолган ва 26 авг.да таслим бўлган. Ш. оиласи билан Калугага сургун қилинган. 1870 йил унга Маккага, ҳаж зиёратига боришга рухсат берилган. Маккага кетаётганда (Мадинада) вафот этган, алБоқия қабристонида дафн қилинган.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.