Şukrullo öğli Hoji Muin

Manba: ÖzME, 11-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 186-b. — ziyouz.com

Hoji Muin Şukrullo öğli (1883.15.3, Samarqand - 1942.27.7, Rossiya, Perm viloyati Solikamsk ş.) — ma'rifatparvar, şoir. 1901 y.da haj safaridan qaytgaç, maktab oçib, bolalarni öqitgan. Avval eski usulda, 1903—16 y.lar yangi usulda muallimlik qilgan. Ilgor jadid muallimi sifatida tanilgan. «Rahna-moi savod» alifbe darsligini yozgan (1908). «Samarqand» gaz. va «Oyna» jur.ida işlagan (1913—15). Rossiyada mardikorlikda bölgan (1916— 17). samarqandga qaytgaç, «Hurriyat» (1917— 18), «Mehnatkaşlar öqi», «Mehnat-kaşlar tovuşi» (1918—22), «Zaraf-şon» (1922 — 26), «Ovozi tojik» (1926-29) gaz.lari, «Tayoq» (1919), «Maşrab» (1922—26), «Muşfiqiy» (1926— 29) jur.larida işlagan. 1929 y.ning 29 sent.dan 3 yil Sibirda surgunda bölgan. Surgundan qaytgaç, Özbekiston davlat naşriyotining tojik bölimida adabiy xodim (1932— 34), «Qizil Yulduz» gaz. muxbiri (1934-37). 1938 y. 24 yanv.da nohaq hibsga olinib, NKVD qoşidagi uçlik hukmi bilan 10 yilga qamalgan. Hukmni ötaş çoğida halok bölgan.

H.M.ning ijodi 1900 y.lardan şe'rlar yoziş bilan boşlangan. «Na-hif» (Ojiz), «Mehriy» taxalluslari bilan an'anaviy mavzularda şe'rlar yozgan. 1908 y.da ijodiy qaraşlarida keskin buriliş bölib, M.Beh-budiy ta'sirida ma'rifatparvarlik ruhida şe'rlar va publitsistik maqolalar yoza boşlagan. «Guddastai adabiyot» (1914), «Yangi adabiyot» (1915) şe'riy töplamlarini çop ettirgan. Fitratning «Munozara» asarini özbek tiliga tarjima qilgan (1913). turkiston matbuotida publitsistik maqolalari bilan faol qatnaşgan. 1914 y.da Nusratullo Qudratullo öğli bilan «Töy» pyesasini yozgan va çop ettirgan. «Töy» M.Behbudiyning «Padarkuş»idan keyin sahnalaştirilgan 2-özbek pyesasidir. «Eski maktab — yangi maktab», «Köknori», «Mazluma xotin» pyesalarini yozib, ularni alohida kitob holida çop ettirgan (1915).

As.; Tanlangan asarlar, T., 2005.

Ad.: Ziyo Said, Özbek vaqtli matbuot tarixiga materiallar [Tanlangan asarlar|, T, 1974.

Rustam Tojiboyev.

Asl matn (kirill, PDF'dagidek)

ҲОЖИ МУИН Шукрулло ўғли (1883.15.3, Самарқанд - 1942.27.7, Россия, Пермь вилояти Соликамск ш.) — маърифатпарвар, шоир. 1901 й.да ҳаж сафаридан қайтгач, мактаб очиб, болаларни ўқитган. Аввал эски усулда, 1903—16 й.лар янги усулда муаллимлик қилган. Илгор жадид муаллими сифатида танилган. «Раҳна-мои савод» алифбе дарслигини ёзган (1908). «Самарқанд» газ. ва «Ойна» жур.ида ишлаган (1913—15). Россияда мардикорликда бўлган (1916— 17). самарқандга қайтгач, «Ҳуррият» (1917— 18), «Меҳнаткашлар ўқи», «Меҳнат-кашлар товуши» (1918—22), «Зараф-шон» (1922 — 26), «Овози тожик» (1926-29) газ.лари, «Таёқ» (1919), «Машраб» (1922—26), «Мушфиқий» (1926— 29) жур.ларида ишлаган. 1929 й.нинг 29 сент.дан 3 йил Сибирда сургунда бўлган. Сургундан қайтгач, Ўзбекистон давлат нашриётининг тожик бўлимида адабий ходим (1932— 34), «Қизил Юлдуз» газ. мухбири (1934-37). 1938 й. 24 янв.да ноҳақ ҳибсга олиниб, НКВД қошидаги учлик ҳукми билан 10 йилга қамалган. Ҳукмни ўташ чоғида ҳалок бўлган.

Ҳ.М.нинг ижоди 1900 й.лардан шеърлар ёзиш билан бошланган. «На-ҳиф» (Ожиз), «Меҳрий» тахаллуслари билан анъанавий мавзуларда шеърлар ёзган. 1908 й.да ижодий қарашларида кескин бурилиш бўлиб, М.Беҳ-будий таъсирида маърифатпарварлик руҳида шеърлар ва публицистик мақолалар ёза бошлаган. «Гуддастаи адабиёт» (1914), «Янги адабиёт» (1915) шеърий тўпламларини чоп эттирган. Фитратнинг «Мунозара» асарини ўзбек тилига таржима қилган (1913). туркистон матбуотида публицистик мақолалари билан фаол қатнашган. 1914 й.да Нусратулло Қудратулло ўғли билан «Тўй» пьесасини ёзган ва чоп эттирган. «Тўй» М.Беҳбудийнинг «Падаркуш»идан кейин саҳналаштирилган 2-ўзбек пьесасидир. «Эски мактаб — янги мактаб», «Кўкнори», «Мазлума хотин» пьесаларини ёзиб, уларни алоҳида китоб ҳолида чоп эттирган (1915).

Ас.; Танланган асарлар, Т., 2005.

Ад.: Зиё Саид, Ўзбек вақтли матбуот тарихига материаллар [Танланган асарлар|, Т, 1974.

Рустам Тожибоев.

Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.