Şuman rejasi
Manba: ÖzME, 10-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 245-b. — ziyouz.com
Şuman rejasi - Ğarbiy Yevropa mamlakatlarini integratsiyalaş, yagona iqtisodiy makonga birlaştiriş böyiça birinçi reja. Fransiya taşqi işlari vaziri R.Şuman (1886—1963) tomonidan 1950 yilda işlab çiqilgan. Ş.r.da bir qator Ğarbiy Yevropa mamlakatlarining toşkömir, temir rudasi, metallurgiya sanoatini birlaştiriş ğoyasi ilgari surilgan. Rejani amalga oşiriş uçun 1951 yil 18 apr.da GFR, Fransiya, Italiya, Belgiya, Niderlandiya, Lyuksemburg hukumatlari Parijda yagona Yevropa uyuşmasini tuzişda birinçi qadam bölgan Yevropa kömir va pölat birlaşmasini taşkil etiş töğrisida şartnomani imzoladilar (1952 yil 25 martdan kuçga kirdi). Bu davlatlar örtasida 1957 yil 25 martda Rimda Atom energiyasi böyiça Yevropa hamkorligi, Yevropa iqtisodiy hamjamiyatşş tuziş töğrisidagi şartnomalar ham imzolangan.
Ş.r.da ahdlaşayotgan mamlakatlar örtasidagi boj tölovlari va boşqalar kvota çeklovlarini bartaraf etiş, umumiy Yevropa bozorini yaratiş işi bosqiçmabosqiç amalga oşirilişi lozimligi belgilab qöyildi. Ş.r. Ğarbiy Yevropaning birlaşuvida Fransiyaning yetakçilik rolini mustahkamlaşga xizmat qildi, şuningdek, bu reja Yevropani birlaştirişda Fransiya uçun asosiy hamkor sifatida Buyuk Britaniyaga emas, Germaniyaga e'tiborni kuçaytirdi, uzoq asrlardan beri davom etib kelayotgan Fransiya va Germaniya örtasidagi siyosiy ziddiyatlarga barham berdi. Ş.r.ning amalga oşirilişi Ğarbiy Yevropa davlatlarining yagona ittifoqqa birlaşiş yönalişidagi birinçi qadam böldi (q. Yevropa Ittifoqi).
Abduxalil Razzoqov.
Q.: Yevropa Ittifoqi
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
ШУМАН РЕЖАСИ - Ғарбий Европа мамлакатларини интеграциялаш, ягона иқтисодий маконга бирлаштириш бўйича биринчи режа. Франция ташқи ишлари вазири Р.Шуман (1886—1963) томонидан 1950 йилда ишлаб чиқилган. Ш.р.да бир қатор Ғарбий Европа мамлакатларининг тошкўмир, темир рудаси, металлургия саноатини бирлаштириш ғояси илгари сурилган. Режани амалга ошириш учун 1951 йил 18 апр.да ГФР, Франция, Италия, Бельгия, Нидерландия, Люксембург ҳукуматлари Парижда ягона Европа уюшмасини тузишда биринчи қадам бўлган Европа кўмир ва пўлат бирлашмасини ташкил этиш тўғрисида шартномани имзоладилар (1952 йил 25 мартдан кучга кирди). Бу давлатлар ўртасида 1957 йил 25 мартда Римда Атом энергияси бўйича Европа ҳамкорлиги, Европа иқтисодий ҳамжамиятшш тузиш тўғрисидаги шартномалар ҳам имзоланган.
Ш.р.да аҳдлашаётган мамлакатлар ўртасидаги бож тўловлари ва бошқалар квота чекловларини бартараф этиш, умумий Европа бозорини яратиш иши босқичмабосқич амалга оширилиши лозимлиги белгилаб қўйилди. Ш.р. Ғарбий Европанинг бирлашувида Франциянинг етакчилик ролини мустаҳкамлашга хизмат қилди, шунингдек, бу режа Европани бирлаштиришда Франция учун асосий ҳамкор сифатида Буюк Британияга эмас, Германияга эътиборни кучайтирди, узоқ асрлардан бери давом этиб келаётган Франция ва Германия ўртасидаги сиёсий зиддиятларга барҳам берди. Ш.р.нинг амалга оширилиши Ғарбий Европа давлатларининг ягона иттифоққа бирлашиш йўналишидаги биринчи қадам бўлди (қ. Европа Иттифоқи).
Абдухалил Раззоқов.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.