Sinxron generator
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 395–396-b. — ziyouz.com
Sinxron generator (yun. synchrenos — bir vaktli va generator) — generator rejimida işlaydigan özgaruvçan tok elektr maşinasi; sinxron maşina. Odatda, sinxron maşina 3 fazali (generator, dvigatel, kompensator) böladi. Sanoat çastotali tok hosil kiliş uçun rotorlari buğ turbinalari (turbogeneratorlar) yoki suv turbinalari (gidrogeneratorlar) b-n xarakatlantiriladigan S. g.lar keng işlatiladi. Şuningdek, gaz turbinasi, içki ye'nuv dvigateli, elektr dvigatellaridan xarakatlanadigan S.glar qam bor. S.g. rotorining çulğamlari alohida generator yoki töğrilagiçdan özgarmas tok b-n ta'minlanadi. Rotor aylanganda uning magnit maydoni statorda özgaruvçan elektr yurituvçi kuç (e.yu.k.) hosil qiladi. E. yu.k. kiymati rotor çulgamidagi tokni özgartiriş yöli b-n rbstlanadi. S.g.lardan özgarmas çastotali özgaruvçan tok manbai sifatida foydalaniladi; ular elektr st-yalari, elektr qurilmalari va b.ga örnatiladi.
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИНХРОН ГЕНЕРАТОР (юн. synchrenos — бир вактли ва генератор) — генератор режимида ишлайдиган ўзгарувчан ток электр машинаси; синхрон машина. Одатда, синхрон машина 3 фазали (генератор, двигатель, компенсатор) бўлади. Саноат частотали ток ҳосил килиш учун роторлари буғ турбиналари (турбогенераторлар) ёки сув турбиналари (гидрогенераторлар) б-н харакатлантириладиган С. г.лар кенг ишлатилади. Шунингдек, газ турбинаси, ички е’нув двигатели, электр двигателларидан харакатланадиган С.глар қам бор. С.г. роторининг чулғамлари алоҳида генератор ёки тўғрилагичдан ўзгармас ток б-н таъминланади. Ротор айланганда унинг магнит майдони статорда ўзгарувчан электр юритувчи куч (э.ю.к.) ҳосил қилади. Э. ю.к. киймати ротор чулгамидаги токни ўзгартириш йўли б-н рбстланади. С.г.лардан ўзгармас частотали ўзгарувчан ток манбаи сифатида фойдаланилади; улар электр ст-ялари, электр қурилмалари ва б.га ўрнатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.