Siqiliş va çöziliş
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 435-b. — ziyouz.com
Siqiliş va çöziliş (materiallar qarşiligida) — böylama (siquvçi va çözuvçi) kuçlar ta'sirida sterjen (tösin)ning deformatsiyalanişi (q. Deformatsiya). S. va ç.da sterjenning d/ ga qisqarişi (yoki uzayişi) köndalang ölçamlariga unça ta'sir qilmaydi. Sterjenning köndalang (öqiga tik) kesimlarida fakat normal kuçlanişlar o paydo böladi. Oddiy (öq böylab) S. va ç.da bu kuçlanişlar sterjen kesimida tekis taqsimlanadi: a = u (R — böylama kuç, Ğ— köndalang kesim). S. va ç. materiallarning muhim mexanik xossalari bölib, xalq xöjaligining barça tarmoqlarida (mahsulotlar tayyorlaş, bino va inşootlar, köpriklar quriş, maşina va stanoklar yasaş uçun materiallar tanlaşda) albatta hisobga olinadi.
Q.: Deformatsiya
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СИҚИЛИШ ВА ЧЎЗИЛИШ (материаллар қаршилигида) — бўйлама (сиқувчи ва чўзувчи) кучлар таъсирида стержень (тўсин)нинг деформацияланиши (қ. Деформация). С. ва ч.да стерженнинг д/ га қисқариши (ёки узайиши) кўндаланг ўлчамларига унча таъсир қилмайди. Стерженнинг кўндаланг (ўқига тик) кесимларида факат нормал кучланишлар о пайдо бўлади. Оддий (ўқ бўйлаб) С. ва ч.да бу кучланишлар стержень кесимида текис тақсимланади: а = у (Р — бўйлама куч, Ғ— кўндаланг кесим). С. ва ч. материалларнинг муҳим механик хоссалари бўлиб, халқ хўжалигининг барча тармоқларида (маҳсулотлар тайёрлаш, бино ва иншоотлар, кўприклар қуриш, машина ва станоклар ясаш учун материаллар танлашда) албатта ҳисобга олинади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.