Skipidar
Manba: ÖzME, 7-jild (2000–2005), «Özbekiston milliy ensiklopediyasi» Davlat ilmiy naşriyoti · elektron nusxa: ziyouz.com kutubxonasi, 445-b. — ziyouz.com
Skipidar — terpen uglevodorodlaridan iborat murakkab aralaşma (q. Terpenlar). Rangsiz, tiniq, uçuvçan, öziga xos hidli suyuklik. Qaynaş t-rasi 153—225°, ziçligi 850—870 kg/m3. Suvda erimaydi, köpgina organik erituvçilar b-n har qanday nisbatda aralaşadi. Yonuvçan; havoda, ayniqsa, yoruğlikda oksidlanadi va quyuklaşadi. Kislotalar va issiqdik ta'sirida oson izomerlanadi va polimerlanadi. Igna bargli daraxtlardan suv buği iştirokida haydaş, yoğoçni quruq xaydaş yoki erituvçilar b-n ekstraksiyalaş yöli b-n olinadi. Lok, böyoq, yoğlarni eritişda, kamfora sintezida, tibbiyotda va b. sohalarda işlatiladi.
Q.: Terpenlar
Asl matn (kirill, PDF'dagidek)
СКИПИДАР — терпен углеводородларидан иборат мураккаб аралашма (қ. Терпенлар). Рангсиз, тиниқ, учувчан, ўзига хос ҳидли суюклик. Қайнаш т-раси 153—225°, зичлиги 850—870 кг/м3. Сувда эримайди, кўпгина органик эритувчилар б-н ҳар қандай нисбатда аралашади. Ёнувчан; ҳавода, айниқса, ёруғликда оксидланади ва қуюклашади. Кислоталар ва иссиқдик таъсирида осон изомерланади ва полимерланади. Игна баргли дарахтлардан сув буғи иштирокида ҳайдаш, ёғочни қуруқ хайдаш ёки эритувчилар б-н экстракциялаш йўли б-н олинади. Лок, бўёқ, ёғларни эритишда, камфора синтезида, тиббиётда ва б. соҳаларда ишлатилади.
Matn ÖzME'dan o'zgartirişsiz olingan, faqat yozuvi yangi alifboga o'girilgan. Qisqartmalar asl holida. Xato ko'rsangiz — xabar bering.